Nega JPMorganga stablecoin kerak bo‘lishi mumkin?

​Banklar yillar davomida stablecoinlarni depozitlar va to‘lovlar uchun ehtimoliy tahdid deb ko‘rib kelishdi. Endi esa JPMorgan va dunyodagi eng yirik kreditorlarning ayrimlari o‘z stablecoinlarini chiqarishni ko‘rib chiqmoqda. Nima o‘zgardi?

JPMorgan yaqinda stablecoin chiqarish imkoniyatini baholadi, biroq muhokamalar hali dastlabki bosqichda va hozircha hech qanday mahsulot ishlab chiqilmayapti. Bu ehtimol e’tiborga molik, chunki AQShdagi eng yirik bank allaqachon o‘z blockchain infratuzilmasi va bank depozitlarining raqamli ko‘rinishi — JPM Coin’ga ega. Uning Kinexys blockchain biznesi har kuni milliardlab dollarlik tranzaksiyalarni qayta ishlaydi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Xo‘sh, nega raqamli dollarning yana bir shaklini yaratish kerak? Javob JPMorgan’ning bugungi ehtiyojlaridan ko‘ra, mijozlari, raqobatchilari va kengroq to‘lovlar bozori qaysi yo‘nalishda rivojlanishi mumkinligi bilan ko‘proq bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Stablecoin JPM Coin qila olmaydigan nima ishni bajara oladi?

JPM Coin va stablecoin o‘xshash ko‘rinishi mumkin. Ikkalasi ham dollarlarni blockchain’ga joylashtiradi va sutka davomida to‘lovlarni amalga oshirish imkonini beradi, biroq bu raqamli dollarlar nimani ifodalashida muhim farq bor.

JPM Coin — tokenizatsiya qilingan depozit. Mablag‘ JPMorgan’dagi depozit bo‘lib qoladi, token esa uni onchain tarzda ko‘chirish va hisob-kitob qilish imkonini beradi. JPMorgan dollar bilan denominatsiya qilingan tokenni 2025-yilda Coinbase’ning Base tarmog‘ida ishga tushirdi va uni Canton Network’ga ham kengaytirishni rejalashtirmoqda.

Stablecoinlar erkinroq muomalada bo‘lish uchun yaratilgan. Ular bitta bankning depozit tizimida qolib ketmasdan, ommaviy blockchain tarmoqlaridagi walletlar, birjalar va ilovalar o‘rtasida harakatlana oladi. JPMorgan uchun bu JPM Coin hozircha qamrab olmaydigan blockchain iqtisodiyotining ayrim qismlariga kirish imkonini berishi mumkin.

JPMorgan blockchain sohasiga tobora chuqurroq kirib bormoqda

JPMorgan blockchain infratuzilmasini o‘n yildan ko‘proq vaqt oldin qurishni boshladi, 2019-yilda JPM Coin’ni taqdim etdi va keyinchalik blockchain bizneslarini Kinexys nomi ostida birlashtirdi. Dastlab asosan nazorat qilinadigan institutsional tarmoqlar ichida faoliyat yuritgan loyiha asta-sekin ommaviy blockchain bozorlari tomon yaqinlashdi.

Bu o‘zgarish tezlashdi. JPM Coin endi Base’da mavjud, Kinexys esa ommaviy va xususiy tarmoqlarda tokenizatsiya qilingan fondlar hamda boshqa aktivlarni ham qo‘llab-quvvatlaydi. Bank an’anaviy moliyaviy mahsulotlarni ilgari asosan crypto bilan bog‘langan infratuzilmaga tobora ko‘proq ulab bormoqda.

Shunga qaramay, JPMorgan bosh direktori Jamie Dimon boshqa to‘lov imkoniyatlari allaqachon mavjud bo‘lsa, mijozlarga stablecoinlar nima uchun kerakligini savol ostiga qo‘ygan. U o‘tgan yili to‘lovlar, hisoblar va mukofotlar sohasida raqobatlashayotgan fintech kompaniyalarini bank e’tiborsiz qoldira olmasligini ham tan olgan.

“Xabardor bo‘lishning yo‘li — jarayonda ishtirok etish,” dedi Dimon. “Biz bu sohaga kiramiz va ko‘p narsani o‘rganamiz.”

Stablecoinlarni banklar uchun e’tiborsiz qoldirish tobora qiyinlashmoqda

Muhim o‘zgarishlardan biri tartibga solish sohasida yuz berdi. 2025-yilda qonun kuchiga kirgan GENIUS Act to‘lov stablecoinlari uchun federal tizimni yaratdi. U emitentlardan chiqarilgan tokenlarni ta’minlaydigan zaxiralarni saqlashni ham talab qiladi.

Banklarning ehtiyotkor bo‘lishi uchun hali ham sabablar bor. Stablecoinlar nafaqat to‘lovlar faolligi, balki depozitlar uchun ham raqobat qilishi mumkin, ayniqsa mijozlarga crypto platformalarida ularni saqlagani uchun mukofotlar taklif qilinsa. Bu masala joriy yildagi CLARITY Act muhokamasi davomida banklar va crypto sanoati o‘rtasidagi asosiy kelishmovchiliklardan biriga aylandi.

Dimon may oyida bu bahsga qo‘shilib, crypto kompaniyalari foiz keltiruvchi depozitlarga o‘xshash mahsulotlarni taqqoslanadigan himoyasiz taklif qila olmasligi kerakligini ta’kidladi. Shu bilan birga, JPMorgan kelajakda o‘z stablecoinini chiqarish imkoniyatini ham ko‘rib chiqayotgan edi.

Raqobat eng yirik stablecoin emitentlaridan tashqariga ham tarqalmoqda. To‘lov kompaniyalari, aktivlarni boshqaruvchilar va boshqa moliyaviy guruhlar stablecoinlar o‘z bizneslariga qanday mos kelishi mumkinligini o‘rganmoqda. Bu esa an’anaviy moliya kompaniyalarini blockchain asosidagi to‘lovlar va raqamli dollarlar sohasiga tobora ko‘proq olib kirmoqda.

Banklar har ikki ehtimolga ham tayyorlanmoqda

JPMorgan yolg‘iz emas. Bank of America, Wells Fargo va Santander kabi banklarni o‘z ichiga olgan o‘ndan ortiq moliyaviy institut dollarni asosiy yo‘nalish sifatida tanlagan global stablecoin loyihasini ilgari surmoqda; keyinchalik yevro va ehtimol boshqa G7 valyutalari ham qo‘shiladi.

Bu o‘zgarish kichikroq kreditorlarga ham yetib bormoqda. Shu hafta 39 ta shtat banklari assotsiatsiyasi BankChain Alliance’ni e’lon qildi. Sanoatga tegishli bo‘lgan ushbu blockchain tarmog‘i 2027-yilda ishga tushirilishi rejalashtirilgan bo‘lib, stablecoinlar bilan bir qatorda tokenizatsiya qilingan depozitlar, avtomatlashtirilgan hisob-kitoblar va boshqa bank xizmatlarini ham qo‘llab-quvvatlashi mumkin.

Stablecoinlar va tokenizatsiya qilingan depozitlar birga mavjud bo‘lishi mumkin

Tokenizatsiya qilingan depozitlar banklar hal qilmoqchi bo‘lgan ko‘plab muammolarni allaqachon bartaraf etadi. Ular sutka davomida harakatlanishi, dasturlashtiriladigan to‘lovlarni qo‘llab-quvvatlashi va tranzaksiyalarni onchain tarzda yakunlashi mumkin, shu bilan birga tijorat banki pullari bo‘lib qoladi. JPMorgan’ning o‘zi JPM Coin’ni institutsional mijozlar uchun stablecoinlarga muqobil sifatida taqdim etadi.

Stablecoinlarning afzalligi boshqa jihatda namoyon bo‘ladi. Ular crypto bozorlarida va tobora ko‘proq transchegaraviy to‘lovlarda qo‘llanmoqda. Bunday holatlarda ularning platformalar va kontragentlar o‘rtasida harakatlana olishi an’anaviy bank depozitini saqlashdan muhimroq bo‘lishi mumkin. Tokenizatsiya qilingan depozitlar esa korporativ treasury boshqaruvi hamda bir bank yoki bank tarmog‘i mijozlari ishtirokidagi tranzaksiyalarda ko‘proq jamlangan.

Kelajakda bizneslar har ikkala yechimning ayrim jihatlarini xohlashi mumkin. EY-Parthenon so‘rovi shuni ko‘rsatdiki, so‘rovda qatnashgan moliyaviy bo‘lmagan kompaniyalarning 68 foizi foydalanadigan stablecoinini bank chiqarishini, 63 foizi esa stablecoin xizmatlaridan mavjud bank munosabatlari orqali foydalanishni afzal ko‘radi.

Ikki tomon o‘rtasidagi farq ham tobora noaniq bo‘lib bormoqda. Banklar ommaviy blockchainlarga yanada chuqurroq kirib borayotgan bir paytda, crypto kompaniyalari banklarga o‘xshash tartibga solish maqomini olishga intilmoqda.

Stablecoinlar an’anaviy banklarga tayanmasdan raqamli dollarlarni ko‘chirish usuli sifatida paydo bo‘lgan. JPMorgan’ning mulohazalari esa boshqa ehtimolni ko‘rsatmoqda: agar mijozlar blockchainlar o‘rtasida harakatlana oladigan dollarlarni tobora ko‘proq xohlasa, banklar bu dollarlarni o‘zlari chiqarishni istashi mumkin.