Banklar blockchain’ni qabul qilmoqda: an’anaviy moliya nega o‘zgarishni istamoqda

​Bitcoin radikal g‘oya bilan paydo bo‘ldi: raqamli pul o‘rtada bank bo‘lishini talab qilmasligi kerak. Oradan o‘n yetti yil o‘tdi, banklar hamon mavjud, biroq ularning atrofidagi infratuzilmaning ayrim qismlari hayratlanarli darajada tanish ko‘rina boshladi. Endi AQSh banklari mamlakat miqyosida o‘z blockchain tarmog‘ini qurmoqchi.

Yaqinda tuzilgan BankChain Alliance minglab moliyaviy institutlarni ifodalovchi 39 ta shtat bank assotsiatsiyasini birlashtiradi. U 2027-yilda tokenizatsiyalangan depozitlar, stablecoin’lar, avtomatlashtirilgan hisob-kitoblar va dasturlashtiriladigan to‘lovlarni qo‘llab-quvvatlashi mumkin bo‘lgan, sohaga tegishli blockchain tarmog‘ini ishga tushirishni rejalashtirmoqda. Tarmoq hali texnologik hamkor izlamoqda, biroq yo‘nalish aniq: banklar blockchain’ning odatiy moliya tizimining bir qismiga aylanishini tobora ko‘proq istamoqda.

Bunda yaqqol kinoya bor. Bitcoin’ning genesis bloki “Kansler banklarni ikkinchi bor qutqarish yoqasida” sarlavhasini o‘z ichiga olgan edi, Satoshi Nakamoto esa ikki tomon o‘rtasida moliyaviy institut vositachilik qilmasdan ishlay oladigan to‘lov tizimini taklif qilgan. Oradan o‘n yetti yil o‘tdi, banklar yo‘qolib ketmadi. Ular o‘z blockchain tarmoqlarini qurmoqda.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Nega raqamli pul bank ish vaqtiga bog‘liq bo‘lishi kerak?

Mijozlar uchun bank xizmatlari allaqachon deyarli to‘liq raqamli ko‘rinishga ega. Odamlar telefonida balansini tekshiradi, karta orqali to‘laydi va filialga bormasdan pul yuboradi. Biroq bu tajriba ortida moliyaviy tizimning ayrim qismlari hanuz ish vaqti, hisob-kitob oynalari va vositachilar zanjiriga tayanadi.

Bu ayniqsa transchegaraviy to‘lovlar da yaqqol ko‘rinadi. Pul bir nechta institut, valyuta konvertatsiyasi va alohida hisob-kitob jarayonlaridan o‘tishi mumkin. Mijoz uchun pul yuborish tugmani bosishdan deyarli farq qilmasa-da, vaqt mintaqalari, dam olish kunlari va operatsiyalarni qabul qilishning yakuniy vaqtlari hanuz qo‘shimcha qiyinchilik tug‘dirishi mumkin.

Ayrim banklar bu cheklovlarni bartaraf etishga allaqachon urinmoqda. Masalan, Wells Fargo joriy yil kuzida korporativ mijozlar uchun tokenizatsiyalangan depozitlarni joriy etishni rejalashtirmoqda. Bu mablag‘larni dam olish va bayram kunlarini ham qo‘shgan holda sutka davomida ko‘chirish va hisob-kitob qilish imkonini beradi. Blockchain bankni ushbu tranzaksiyadan chiqarib tashlamaydi, biroq kutish vaqtining bir qismini yo‘q qilishi mumkin.

Banklar bank tizimidan voz kechmagan holda blockchain’ni istamoqda

Bitcoin ishonchli moliyaviy vositachiga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirish uchun yaratilgan. Banklar esa blockchain’ga deyarli teskari sabab bilan qiziqmoqda: ular tizimdagi o‘z rolini saqlab qolgan holda, uning ayrim afzalliklaridan foydalanmoqchi.

BankChain buni ochiq ko‘rsatib turibdi. Rejalashtirilayotgan tarmoq ochiq tarmoq sifatida ishlash o‘rniga bank sohasi tomonidan egalik qilinadi, loyihalashtiriladi va boshqariladi.

“Bu barcha hajmdagi banklar o‘z kelajagini o‘zi qurishi haqida,” dedi BankChain Alliance’ning muvaqqat raisi va Florida Bankers Association bosh direktori Kathy Kraninger.

Tokenizatsiyalangan depozitlar bu qanday ishlashi mumkinligini ko‘rsatadi. Tokenizatsiyalangan dollar depoziti hamon bankda saqlanayotgan puldir. Mijozlar an’anaviy bank xizmatlarining himoyasi va munosabatlarini saqlab qoladi, biroq depozit blockchain infratuzilmasi orqali sutka davomida harakatlanishi va boshqa raqamli aktivlar bilan o‘zaro ishlashi mumkin.

Blockchain butun dunyo bo‘ylab bank tizimining bir qismiga aylanmoqda

Amerika banklari bu yo‘nalishda yolg‘iz emas. Buyuk Britaniyada Lloyds Banking Group iyul oyida Project Agorá doirasida tokenizatsiyalangan depozitlar bilan uchta real tranzaksiyani amalga oshirdi. Bu xalqaro tashabbus tokenizatsiya transchegaraviy to‘lovlarni qanday yaxshilashi mumkinligini sinovdan o‘tkazmoqda.

Tranzaksiyalardan birida Shveytsariya franki funt sterlingga aylantirildi va valyuta konvertatsiyasi, to‘lov hamda hisob-kitob yagona jarayonga birlashtirildi. Odatda bu bosqichlar turli tizimlar va institutlar orqali amalga oshirilishi mumkin. Sinov ularning umumiy raqamli infratuzilmada bir vaqtning o‘zida bajarilishi mumkinligini ko‘rsatdi.

Loyiha bitta Britaniya banki faoliyatidan ancha kengroq. Iyul oyida Osiyo, Yevropa va Shimoliy Amerikadagi 28 ta moliyaviy institut hamda markaziy bank tokenizatsiyalangan tijorat banki depozitlari va markaziy bank pullaridan foydalangan holda real qiymatga ega tranzaksiyalarni amalga oshirdi.

Crypto raqamli pul qanday ko‘rinishga ega bo‘lishi mumkinligini o‘zgartirdi

Endi banklar crypto’dan oldin deyarli mavjud bo‘lmagan kutilmalarga duch kelmoqda. Bitcoin raqamli qiymat odatiy bank ish vaqtlarisiz ham harakatlanishi mumkinligini ko‘rsatdi, stablecoin’lar esa bu g‘oyani yanada rivojlantirib, raqamli dollarlarning Bitcoin narxidagi o‘zgaruvchanliksiz blockchain tarmoqlari bo‘ylab harakatlanishiga imkon berdi. Kimdir crypto haqida qanday fikrda bo‘lishidan qat’i nazar, u pul texnik jihatdan yakshanba kuni bo‘lgani uchun harakatdan to‘xtashi shart emasligini namoyish etdi.

Bu stablecoin’lar bank depozitlarini tez orada almashtiradi degani emas. Banklar kreditlash, depozitlarni himoya qilish, muvofiqlik talablari va tokenning o‘zi takrorlay olmaydigan kengroq iqtisodiyot bilan aloqalarni ta’minlaydi. Biroq pul boshqa joylarda uzluksiz harakatlana olsa, an’anaviy infratuzilma joriy etgan cheklovlarni muqarrar deb hisoblash tobora qiyinlashadi.

Banklar o‘z rolini emas, texnologiyani o‘zgartirmoqda

Muvaffaqiyatli sinovlar bilan moliyaviy infratuzilmani qayta qurish o‘rtasida hali katta tafovut bor. Turli blockchain tarmoqlari bir-biri bilan aloqa qila olishi kerak, ulkan pul hajmlarini qayta ishlovchi tizimlar esa yuqori darajadagi xavfsizlik va ishonchlilik standartlariga javob berishi lozim. Sutka davomida ishlaydigan to‘lovlar ham tunu kun faoliyat yuritadigan texnologiya, likvidlik va risklarni boshqarishni talab qiladi.

Shunga qaramay, banklar tajriba bosqichidan aniq o‘tmoqda. Yirik institutlar tokenizatsiyalangan depozitlarni joriy qilmoqda, xalqaro loyihalar blockchain tizimlari orqali real pullarni harakatlantirmoqda, AQShdagi minglab kichik banklar esa endi ushbu texnologiyadan foydalanish imkoniyatini istamoqda.

Bitcoin’ning bank tizimidagi zaifliklarga javobi banklarga ehtiyoj sezmaydigan pul yaratish edi. O‘n yetti yil o‘tib, bank sohasining javobi butunlay boshqacha ko‘rinadi: banklarni saqlab qolish, biroq ularning ostidagi mexanizmlarning ayrim qismlarini qayta qurish. Birinchi Bitcoin bloki banklarni qutqarish haqidagi sarlavhani olib kelgan edi. Endi banklarning o‘zi pulning keyingi ko‘rinishiga tayyorgarlik ko‘rish uchun blockchain’ga murojaat qilmoqda.