Dmytro Kharkov

Nega AI xodimlari insonlardan ko‘p firmalar raqiblaridan o‘zib ketmoqda

Nega AI xodimlari insonlardan ko‘p firmalar raqiblaridan o‘zib ketmoqda
AI xodimlari bo‘lgan firmalar.

​AI agentlari sonining inson xodimlar sonidan oshib ketishini korxonalarning omon qolishi va ko‘lamini kengaytirish nuqtayi nazaridan tahlil qilish mumkin. Asosiy xususiyatlar qatoriga raqamli xodimlarning deyarli nolga teng qo‘shimcha xarajati, yirik kompaniyalar orasida tez joriy etilishi va jamoalarda agentlar ustunlik qilishi tendensiyasi kiradi. Bu tendensiya yangi iqtisodiy sharoitlarda qaysi kompaniyalar muvaffaqiyat qozonishini aniqlashga yordam beradimi?

Ushbu maqola asl nusxadan tarjima qilingan. Muxbirimiz tomonidan tayyorlangan asl nusxasini o'qing bu yerda.

Raqamlar tez o‘zgarmoqda

Investor Entoni Pompliano shu hafta shunday dedi: “Agar kompaniyangizda agentlardan ko‘ra insonlar ko‘proq bo‘lsa, ehtimol, biznesingizni saqlab qola olmaysiz.” 

Uning fikri ko‘plab ekspertlar e’tirof etayotgan tendensiyani aks ettiradi. AI agentlari endi tajriba tariqasidagi vositalar emas, balki deyarli har qanday murakkab biznesning muhim qismiga aylangan (hatto IT sohasidan tashqarida ham). Borgan sari ko‘proq kompaniyalar ularni ishchi kuchining asosiy elementi deb bilmoqda.

AI agentlarini joriy etish 2026-yil davomida tezlashdi. KPMG’ning AQShdagi yirik kompaniyalar o‘rtasida o‘tkazgan so‘roviga ko‘ra, ularning 62 foizi AI agentlarini yaratmoqda, joriy etmoqda yoki ishlab chiqmoqda. McKinsey’ning 2026-yilgi AI holati hisobotida daromadi $1 milliarddan ortiq kompaniyalarning 40 foizi agentlardan foydalanishni jadal kengaytirayotgani, kichikroq kompaniyalarning esa atigi 22 foizi shu yo‘ldan borayotgani qayd etilgan.

Nega hisob-kitoblar agentlar foydasiga

Iqtisodiy asos shundan iboratki, modellar yaratilgach, qo‘shimcha agentni ishga tushirishning marjinal xarajati deyarli nolga teng bo‘ladi. Aksincha, inson xodimlar qimmatligicha qoladi (ularning xarajatlari chiziqli ravishda oshadi). Agentlar uzluksiz ishlaydi, talab keskin oshgan paytlarda samarali kengayadi va kodni ko‘rib chiqish, prognozlash yoki biznes tahlili kabi tor doiradagi vazifalarga ixtisoslashtirilishi mumkin.

“Ishchilar ishsiz qolishiga ishonchim komil emas”, dedi Data Society vakili Doug Llewellyn. “Menimcha, xodimlarning umumiy soni ortadi. Shunchaki agent xodimlarning inson xodimlarga nisbati yuqoriroq bo‘ladi… kompaniyada 10 000 kishi ishlasa, ularning 5 000 nafari inson, 5 000 nafari esa agent bo‘lishi mumkin.”

So‘nggi unumdorlikka oid ma’lumotlar AI imkoniyatlaridan faolroq foydalanishga o‘tishni tasdiqlaydi. McKinsey’ning hayotiy fanlar sohasidagi mijozlaridan biri barcha asosiy rollarni agentlarga topshirgach, xodimlar sarflaydigan ish soatlarini 83% ga qisqartirdi va prognoz xatolarini qariyb 50% ga kamaytirdi. IBM bosh direktori Arvind Krishna agentlar kod yozishda unumdorlikni 30–40% ga oshirishi mumkinligini aytgan. Cheklangan vaqt ichida bunday natijaga yaqinlasha oladigan boshqa vosita yo‘q.

Ilk qadam qo‘yganlar tashkiliy tuzilmani qayta shakllantirmoqda

Agentlarni oddiy vosita emas, balki to‘laqonli xodim sifatida ko‘radigan kompaniyalar faoliyatini eng tez qayta tashkil etishga moyil. Ular agentlarga identifikatsiya, ruxsatlar, baholash mexanizmlari va boshqa funksiyalarni biriktiradi. Inson xodimlarning vazifalari asosan nazorat, istisno holatlarni ko‘rib chiqish va strategik qarorlar qabul qilishdan iborat. Gartner prognoziga ko‘ra, 2026-yil oxiriga kelib korporativ ilovalarning 40% i muayyan vazifalarga mo‘ljallangan AI agentlariga tayanadi (bu 2025-yildagidan sakkiz baravar ko‘p).

Biroq, bu o‘tish kompaniyalar orasida bir xil kechmayapti. Tashkilotlarning faqat oz qismi bir nechta agentni muvofiqlashtirishni muvaffaqiyatli joriy etgan. Bunday darajadagi integratsiya ko‘pchilik rahbarlarni hanuz eng ko‘p tashvishga solmoqda. Boshqaruv va xavfsizlik ham muayyan qiyinchiliklar tug‘diradi, chunki soni insonlarnikidan ko‘p bo‘lgan noinsoniy identifikatsiyalar yangi hujum vektorlarini yuzaga keltirishi mumkin.

Ijobiy va salbiy oqibatlar

Joriy tendensiyaning oqibatlarini aniq anglash kerak. Bir tomondan, firmalar inson xodimlari sonini mutanosib ravishda oshirmasdan, 24/7 rejimida samarali ishlashi va daromadini ko‘paytirishi mumkin. Muntazam vazifalarni kamaytirish, insonlar bajaradigan yuqori qiymatli ishlarni esa rivojlantirish mumkin. Agentlarni loyihalash, nazorat qilish va baholash bilan bog‘liq yangi lavozimlar paydo bo‘lishi kutilmoqda. Jahon iqtisodiy forumining prognozlariga ko‘ra, ayrim ish o‘rinlari qisqarishini hisobga olganda ham, 2030-yilga borib global miqyosda ish o‘rinlari soni sof hisobda ortadi.

Boshqa tomondan, boshlang‘ich darajadagi va o‘rta malaka talab qiladigan ofis lavozimlari eng katta qiyinchiliklarga duch keladi. Stanford tadqiqotida AI eng ko‘p ta’sir ko‘rsatadigan kasblarda 22 yoshdan 25 yoshgacha bo‘lganlar bandligi 19% ga kamaygani qayd etilgan. Krishnaning hisob-kitoblariga ko‘ra, agentlar kelgusi besh yil ichida xodimlarning qariyb 10% ini ishidan mahrum qilishi mumkin, biroq AI tizimlarini boshqarish sohalarida yangi lavozimlar paydo bo‘lishi ehtimoli bor. 

Bundan tashqari, mijozlar hanuz inson yordamiga murojaat qilish imkoniyatini xohlaydi: Zendesk aniqlashicha, ularning 88% i zarur paytda inson bilan bog‘lana olishni istaydi. Shu bois, aksariyat hollarda eng maqbul strategiya AI agentlari va insonlar o‘rtasida to‘g‘ri muvozanatni topishni nazarda tutadi.

Keyingi bosqich uchun zarur bo‘lgan jihatlar

Muvaffaqiyat qozonadigan kompaniyalar mavjud ish jarayonlariga shunchaki agentlarni qo‘shib qo‘ymasligi kerak. Ular butun jarayonni qayta ishlab chiqib, qaysi vazifalarni agentlarga topshirish, qaysilarida esa inson mulohazasi zarurligini belgilashi lozim.

Iqtisodchi Erik Brynjolfsson ta’kidlaydi: “Deyarli hech bir ishni to‘liq avtomatlashtirib bo‘lmaydi, biroq deyarli har bir ishda AI o‘zgartira oladigan vazifalar bor.”

Umuman olganda, Pomplianoning ogohlantirishi bashorat emas, balki texnologiya va boshqa biznes sohalari uchun bozorning dastlabki signalidir. Agentlar ishchi kuchining asosiy qismini tashkil etgan firmalar yangi ishlab chiqarish funksiyalarini joriy etishga urinmoqda. Hali ham faqat inson xodimlariga tayanayotgan kompaniyalar raqobatdagi tafovut yangi muammolarga javob berish imkoniyatidan ham tezroq kengayayotganini ko‘rishi mumkin. Biroq bu ish joylarida insonlar kerak bo‘lmay qoladi degani emas. Ammo ularning vazifalari, har qachongidan ham tezroq, albatta o‘zgaradi.

Ushbu material uchinchi tomon fikrlarini o'z ichiga olishi mumkin, ushbu veb-sahifadagi ma'lumotlar va ma'lumotlarning hech biri bizning Ogohlantirish bo'yicha investitsiya maslahati hisoblanmaydi. Biz qat'iy Tahririy yaxlitlikka rioya qilsak-da, ushbu postda hamkorlarimizning mahsulotlariga havolalar bo'lishi mumkin.