Turbulentie op de aandelenmarkt: wie verliest miljarden en wie profiteert ervan?

De escalatie van het militaire conflict tussen Iran, de Verenigde Staten en Israël heeft een prijsschok veroorzaakt op de wereldwijde aandelenmarkten en heeft de kapitaalstromen fundamenteel veranderd. Terwijl luchtvaartmaatschappijen en importafhankelijke bedrijven miljarden verliezen door logistieke verlamming, boeken de olie- & gas- en defensiesectoren abnormale winsten. De markten balanceren tussen paniekaanvallen op risicovolle activa en sterke stijgingen in sectoren die profiteren van de crisisomstandigheden.

Welke bedrijven zijn het hardst getroffen

Als gevolg hiervan is er paniek ontstaan onder beleggers in de reissector. Aandelen van grote luchtvaartmaatschappijen daalden scherp. De Europese toerismegigant TUI verloor ongeveer 10% van zijn waarde, terwijl luchtvaartgroepen Lufthansa en IAG, de eigenaar van British Airways, met meer dan 5% daalden. In de Verenigde Staten daalden de aandelen van Delta Air Lines, United Airlines en American Airlines met 2-4%, ondanks hun relatief beperkte directe blootstelling aan markten in het Midden-Oosten.

Aziatische luchtvaartmaatschappijen stonden ook onder druk: Singapore Airlines, Cathay Pacific, Qantas en Japan Airlines daalden elk met meer dan 4%. Analisten merken op dat luchtvaartmaatschappijen, zelfs met brandstofdekking, worden geconfronteerd met snel stijgende brandstofkosten, langere routes om een beperkt luchtruim te vermijden en een golf van annuleringen - die allemaal wegen op de winstgevendheid.

De negatieve impact van het conflict is niet beperkt tot luchtvaartmaatschappijen. Ook het hotelwezen en de cruisesector beginnen terrein te verliezen nu de vooruitzichten voor het wereldwijde toerisme verslechteren. Daarnaast zijn de bankensector en cyclische consumentenbedrijven verstrikt geraakt in een bredere uitverkoop van risico's. In Europa daalden de belangrijkste aandelenindices op één dag met 2-3%, waarbij de aandelen van banken en autofabrikanten het slechtst presteerden. Beleggers vrezen dat de stijgende energieprijzen de koopkracht van de consument zullen ondermijnen en de kredietrisico's zullen vergroten, waardoor de blootstelling aan economisch gevoelige sectoren afneemt.

Wie is indirect getroffen

Voor energieafhankelijk Europa werd de situatie nog verergerd door een gasschok. Nadat Qatar de LNG-productie preventief stillegde vanwege de dreiging van stakingen, schoten de Europese gasprijzen in één dag 25% omhoog. Tegen deze achtergrond openden de pan-Europese Stoxx 600 en de Duitse DAX lager, omdat beleggers het risico van aanhoudende tekorten bleven incalculeren. In feite zijn de markten teruggedrongen naar de realiteit van de energiecrisis van 2022.

Beleggers interpreteren het conflict als een agressieve inflatieschok. Als gevolg daarvan zijn zelfs hightechbedrijven onder druk komen te staan: stijgende inflatieverwachtingen duwen de obligatierente omhoog, waardoor rijk gewaardeerde groeiaandelen minder aantrekkelijk worden voor institutionele beleggers.

Wie profiteert er van geopolitieke onrust?

Tegelijkertijd stegen de defensieaandelen sterk doordat beleggers de verwachtingen van grootschalige nieuwe orders inprijzen. Volgens handelsgegevens stegen de aandelen van de Amerikaanse defensiegigant Raytheon Technologies (RTX) de afgelopen dagen met 5,81%, terwijl Lockheed Martin 2,81% steeg en daarmee zijn hoogste jaarkoers naderde. De Europese markt volgde ook: Het Britse BAE Systems steeg 3,40% ondanks de bredere daling van de index. Deze dynamiek bevestigt dat kapitaal tijdens perioden van wereldwijde instabiliteit snel roteert naar sectoren die geassocieerd worden met veiligheid en militaire capaciteit.

Interessant genoeg heeft de zware weging van energie- en defensiebedrijven bepaalde nationale indices veerkrachtiger gemaakt dan andere. De FTSE 100 in het VK daalde slechts 1% en presteerde aanzienlijk beter dan de bredere Europese benchmarks. Een ware paradox dook op in Israël: de Tel Aviv 35 index bereikte een recordhoogte en steeg met 5%, terwijl de shekel met 1,5% steeg. Deze reactie weerspiegelt het optimisme van lokale beleggers, die rekening houden met een scenario van een snelle overwinning en een vermindering op lange termijn van de geopolitieke risico's voor het land.

Traditionele veilige haven activa waren niet immuun, hoewel hun prestaties wisselend waren. Goud - doorgaans het belangrijkste toevluchtsoord in oorlogstijd - vertoonde een sterke volatiliteit. Na een aanvankelijke stijging door de krantenkoppen over het conflict, volgde op 3 maart een technische correctie: het metaal daalde met 2,4% naar $ 5.193 per ounce. De pullback werd gedreven door een sterkere Amerikaanse dollar en stijgende rente op schatkistpapier, omdat beleggers kapitaal lieten omkeren naar de appreciërende Amerikaanse valuta, wat druk uitoefende op edelmetalen.

Desondanks blijft de bredere trend van kapitaalherallocatie duidelijk. Geld stroomt weg uit risicogevoelige consumentensectoren en gaat naar sectoren die zorgen voor stabiliteit op het gebied van energie en defensie. Zelfs Amerikaanse indices zoals de S&P 500 en Nasdaq proberen zich momenteel te stabiliseren, ondanks scherpe dalingen eind februari. In de afgelopen vijf dagen zijn beide marginaal positief gebleven (respectievelijk +0,65% en +0,23%), wat duidt op voorzichtige marktverwachtingen dat het conflict binnen de perken kan blijven.

Wat traders kunnen verwachten

Het risico op escalatie blijft echter kritiek. Als het conflict aansleept of er extra deelnemers bijkomen, zoals Hezbollah of andere Iraanse bondgenoten, kunnen de olieprijzen de $100 per vat overschrijden. Een dergelijk scenario zou een nieuwe golf van wereldwijde inflatie veroorzaken, waardoor centrale banken gedwongen zouden worden om de rente langer hoog te houden. In dat geval zou de huidige rally in defensie- en energieaandelen plaats kunnen maken voor een bredere marktdaling als de bedrijfswinsten en de koopkracht van consumenten afnemen.

Voor traders zijn de belangrijkste indicatoren in de komende weken de status van de Straat van Hormuz, de integriteit van de olie-infrastructuur en verklaringen van OPEC+. Het basisscenario gaat ervan uit dat het conflict binnen een maand onder controle is, gevolgd door een herstel van het vliegverkeer en een opleving van de aandelenkoersen. Een langdurige militaire campagne zou de energieschok echter onvermijdelijk veranderen in een volwaardige economische crisis, waardoor flexibiliteit en risicoafdekking de enige betrouwbare strategieën worden.