Wat is een nationaal blockchainnetwerk en heeft de wereld er een nodig?

Overheden tonen opnieuw belangstelling voor blockchaintechnologie, los van cryptovaluta. Van digitale identiteit tot openbare registers onderzoeken verschillende landen hoe gedeelde netwerken essentiële diensten kunnen verbeteren. Maar maken overheidssystemen op een blockchain ze daadwerkelijk efficiënter?

China zet blockchain op de nationale agenda

De leiding van de Communistische Partij van China en de Staatsraad riepen op 9 oktober op tot de bouw van een nationaal blockchainnetwerk. Het voorstel maakt deel uit van een economisch plan met 19 maatregelen, gericht op het versnellen van technologische innovatie, het moderniseren van de industrie en het uitbreiden van de digitale infrastructuur in de hele economie.

Bekijk bericht op X Laden...

De tweet is verwijderd door de auteur.

Maar we hebben alles opgeslagen 🙂.

Het plan roept ook op tot een landelijk computernetwerk en verbeteringen in de infrastructuur voor het delen van gegevens. Het bevat echter geen budget, lanceringsdatum of technische specificaties voor het voorgestelde blockchainsysteem. Het blijft onduidelijk welke instellingen het zouden beheren en hoe bedrijven toegang zouden krijgen.

China's belangstelling voor blockchain is niet nieuw. Beijing steunt het gebruik ervan binnen de overheid en industrie al jaren, terwijl het strenge beperkingen op cryptohandel en mining handhaaft. Het nieuwe voorstel wijst niet op een versoepeling van die beperkingen.

Het land beschikt al over het Blockchain-based Service Network (BSN), dat in 2020 werd gelanceerd om de ontwikkeling van blockchainapplicaties eenvoudiger en goedkoper te maken. In de aankondiging wordt niet uitgelegd of het voorgestelde netwerk op BSN zou voortbouwen of afzonderlijk zou opereren. Daardoor rijst de vraag hoe de nieuwe infrastructuur naast bestaande systemen zou passen.

Hoe zou zo'n systeem werken?

Een nationaal blockchainnetwerk is gedeelde digitale infrastructuur waarmee deelnemende organisaties informatie volgens gemeenschappelijke regels kunnen vastleggen en verifiëren. In plaats van volledig op afzonderlijke databases te vertrouwen, zouden overheidsdiensten, banken en bedrijven een gedeeld register kunnen gebruiken om transacties te bevestigen en te verifiëren dat documenten niet zijn gewijzigd. De documenten zelf kunnen in bestaande databases blijven staan, terwijl de blockchain de informatie opslaat die nodig is om hun authenticiteit te controleren.

Denk aan een bedrijf dat goederen importeert. Douaneautoriteiten, banken, logistieke dienstverleners en belastingdiensten hebben mogelijk allemaal informatie nodig over dezelfde zending. Met een gedeelde blockchain zouden bevoegde deelnemers documenten kunnen verifiëren en wijzigingen kunnen volgen, zonder elkaar steeds opnieuw om informatie te vragen.

In tegenstelling tot Bitcoin, waar iedereen aan kan deelnemen, beperken blockchainnetwerken van overheden doorgaans wie kan deelnemen en transacties kan valideren. Deze permissioned systemen geven beheerders meer controle over toegang en gevoelige informatie, al is hun governance centraler dan die van publieke cryptovaluta. Ze hebben ook geen cryptovaluta nodig om te functioneren.

Wie bouwt vergelijkbare infrastructuur?

India introduceerde in september 2024 zijn National Blockchain Framework, bekend als Vishvasya, om gedeelde infrastructuur voor toepassingen in de publieke sector te bieden. Sindsdien is het initiatief verder gekomen dan de planningsfase en zijn in verschillende deelstaten praktische diensten ontstaan. Door de overheid ondersteunde blockchainsystemen worden gebruikt voor eigendomsregisters in Karnataka en Jharkhand, terwijl Andhra Pradesh in juli 2026 een blockchainpilot voor grondregisters lanceerde. Andere toepassingen zijn de verificatie van onderwijscertificaten en het volgen van medicijnleveringsketens.

Europa heeft via de European Blockchain Services Infrastructure (EBSI) gekozen voor een grensoverschrijdende aanpak. Het netwerk heeft al proefprojecten ondersteund rond onderwijsdiploma's, identiteitsverificatie en andere publieke diensten. EBSI valt nu onder toezicht van EUROPEUM-EDIC en bereidt zich voor op een bredere productielancering eind 2026. In tegenstelling tot het voorgestelde nationale systeem van China is EBSI ontworpen om deelnemende Europese landen te helpen informatie over grenzen heen te verifiëren en uit te wisselen.

Is blockchain echt nodig?

Het sterkste argument voor door de overheid ondersteunde blockchain is dat meerdere organisaties hiermee gedeelde registers kunnen bijhouden en verifiëren zonder volledig afhankelijk te zijn van één instelling. Dat kan nuttig zijn voor grensoverschrijdende documenten, beroepskwalificaties en toeleveringsketens met meerdere onafhankelijke deelnemers.

Maar conventionele databases kunnen veel van dezelfde taken uitvoeren. Ze zijn vaak sneller, goedkoper en eenvoudiger te onderhouden. Als deelnemers de autoriteit die een door de overheid beheerd systeem controleert al vertrouwen, kan een conventionele database met zorgvuldig beheerde toegang vergelijkbare resultaten opleveren zonder de extra complexiteit.

Privacy en verantwoordingsplicht roepen verdere vragen op. Een nationaal netwerk kan registers eenvoudiger controleerbaar maken, maar kan autoriteiten ook meer inzicht geven in bedrijfsactiviteiten en persoonsgegevens. Ontwerpers moeten bepalen wie toegang krijgt tot gevoelige gegevens, fouten mag corrigeren en geschillen tussen instellingen kan oplossen. Zelfs dan kan blockchain niet garanderen dat informatie bij de invoer juist is. Een vals document wordt niet betrouwbaar enkel omdat het op een fraudebestendig systeem is opgeslagen.

Een nuttige publieke dienst of dure duplicatie?

Een nationaal blockchainnetwerk omvormen tot een nuttige publieke dienst vereist meer dan alleen technische infrastructuur. Overheidsinstanties en bedrijven moeten overeenstemming bereiken over gemeenschappelijke standaarden, bepalen wie de toegang beheert en bestaande systemen aanpassen zodat ze kunnen samenwerken. Zelfs dan moeten overheden aantonen dat de investering publieke diensten sneller, goedkoper of betrouwbaarder kan maken.

China beschikt al over blockchaininfrastructuur, maar het nieuwste voorstel laat onbeantwoord wat een nieuw nationaal netwerk zou opleveren en hoe het succes ervan zou worden gemeten. Andere overheden staan voor een vergelijkbare test. Een landelijk blockchainsysteem bouwen is één ding. Aantonen dat het betere publieke diensten kan leveren dan bestaande technologie is iets anders.