Kabinet kampt met begrotingstegenvaller van 3 miljard euro

Kabinet kampt met begrotingstegenvaller van 3 miljard euro
Kabinet mist 3 miljard

Volgens bronnen van de NOS loopt het kabinet bij de voorjaarsnota tegen een extra budgetgat van ongeveer 3 miljard euro aan. De grootste posten zijn ruim 1 miljard euro extra voor arbeidsongeschiktheidsuitkeringen en circa 1 miljard euro meer voor de opvang van vluchtelingen en statushouders. Die tegenvaller vergroot de druk op de coalitie, terwijl de Tweede Kamer morgen ook debatteert over maatregelen tegen de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten.

Hoogtepunten

  • Het kabinet wordt geconfronteerd met een begrotingstegenvaller van 3 miljard euro door stijgende WIA-kosten en extra opvanguitgaven voor vluchtelingen.
  • Ongeveer 1 miljard euro extra is nodig voor de opvang van Oekraïners en statushouders door langere verblijfsduur en het woningtekort.
  • Politieke druk op het kabinet neemt toe om snel in te grijpen bij oplopende economische lasten, mede door stijgende brandstofprijzen en Europese precedentwerking.

Hogere WIA-kosten drukken op voorjaarsnota

Een belangrijke oorzaak van de tegenvaller is dat meer mensen dan verwacht een WIA-uitkering gebruiken. Daarbij valt vooral op dat relatief jonge vrouwen vaker uitvallen met psychische klachten, zoals een burn-out. Ook neemt het aantal oudere werknemers dat arbeidsongeschikt raakt verder toe, wat de uitgaven extra opstuwt.

Daarnaast speelt het tekort aan keuringsartsen een grote rol in de hogere instroom. Een aanzienlijk deel van de aanvragen wordt daardoor niet meer beoordeeld, terwijl mensen boven de 60 standaard geen keuring meer krijgen. Naar verwachting worden dit jaar 20.000 van de 90.000 aanvragen niet beoordeeld, wat de druk op het stelsel verder vergroot.

Opvangkosten en extra economische druk nemen toe

Een tweede grote kostenpost is de opvang van vluchtelingen en statushouders, waarvoor ongeveer 1 miljard euro extra nodig is. Dat hangt deels samen met Oekraïners die langer in Nederland blijven en deels met statushouders die door het woningtekort geen huis krijgen. Zij worden daarom elders opgevangen, wat extra uitgaven voor de staat met zich meebrengt.

De resterende tegenvaller zit in meerdere kleinere posten, maar samen moet het kabinet daarmee alsnog een gat van 3 miljard euro dichten. Dat bedrag staat bovendien los van eventuele steunmaatregelen om de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten te beperken. De verwachting is dat de voorjaarsnota eind deze week wordt gepresenteerd.

Politieke druk op snelle keuzes loopt op

De druk op het kabinet neemt intussen toe om snel in te grijpen bij oplopende economische lasten, zoals hogere brandstofprijzen. Veel partijen in de Tweede Kamer dringen naar verwachting in het debat van morgen aan op meer tempo. Daarbij speelt mee dat andere Europese landen al stappen zetten om de gevolgen voor consumenten en bedrijven te verzachten.

Voor de coalitie betekent dit dat de voorjaarsnota niet alleen een begrotingskwestie is, maar ook een test van bestuurlijke slagkracht. De combinatie van hogere sociale uitgaven, opvangkosten en mogelijke extra steunmaatregelen maakt de ruimte voor nieuw beleid kleiner. Daarmee krijgt de tussentijdse bijstelling van de rijksbegroting direct bredere economische en politieke betekenis.

We berichtten eerder over de oplopende brandstofprijzen in Nederland en de vraag of het kabinet consumenten moet ontzien via een (nieuwe) accijnsverlaging. Daarbij gingen we in op de politieke druk richting het Kamerdebat, de vergelijking met maatregelen in andere Europese landen en de afweging tussen generieke lastenverlichting en gerichte steun voor kwetsbare huishoudens.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.