Nederlandse exporteurs zien vertrouwen dalen door geopolitieke handelsonrust

Nederlandse exporteurs zien vertrouwen dalen door geopolitieke handelsonrust
Exporteurs verliezen vertrouwen

Uit onderzoek van branchevereniging Evofenedex blijkt dat het vertrouwen van Nederlandse exporteurs afgelopen jaar is gedaald naar het laagste niveau sinds de financiële crisis. Die meting is nog gedaan voordat de oorlog in het Midden-Oosten verder escaleerde, terwijl ondernemers inmiddels ook rekening houden met de blokkade van de Straat van Hormuz, hogere importheffingen en bredere handelsbeperkingen. Volgens Evofenedex-directeur Bart-Jan Koopman blijft 2026 daardoor een moeilijk jaar voor de exportsector.

Hoogtepunten

  • Stijgende kosten, langere vaarroutes en verstoring van scheepvaartverkeer drukken marges en vergroten onzekerheid bij Nederlandse exporteurs in 2024.
  • Geopolitieke spanningen en verstoord scheepsverkeer leiden tot hogere exportprijzen en productiekosten, wat impact heeft op de hele toeleveringsketen, ook buiten direct getroffen markten.
  • 70 procent van de exportomzet kwam vorig jaar uit Europese landen, waarmee exporteurs strategisch spreiden naar stabielere markten en risico’s voor 2026 willen beperken.

Onderzoek schetst druk op handel en logistiek

Op de jaarlijkse bijeenkomst voor exporteurs lopen de zorgen uiteen, maar de onrust rond internationale handel is breed voelbaar. Ondernemers wijzen op stijgende kosten, langere vaarroutes en onzekerheid over leveringen door de verstoring van scheepvaartverkeer. Daarmee komt extra druk te staan op marges en op de planning van internationale orders.

Barry Leuverman van koelsystemenexporteur Oxycom zegt dat ongeveer 20 procent van zijn producten naar het Midden-Oosten gaat. Zijn bedrijf kreeg vorige week nog een grote order uit de regio binnen, maar moet containers nu mogelijk om de Straat van Hormuz heen leiden. Dat maakt de uitvoering volgens hem tot een grote logistieke operatie.

Ook Monique Ansink, actief in spanbanden, zegt dat internationaal zakendoen ingewikkelder wordt. Zij stelt dat 2025 nog een goed jaar was en dat haar bedrijf dit jaar met vertrouwen begon, nadat de nasleep van de coronacrisis was afgenomen. Van dat optimisme blijft volgens haar weinig over nu de wereldhandel opnieuw onder druk staat.

Kostenstijgingen raken bedrijven en partners

Ansink exporteert niet naar het Midden-Oosten, maar merkt de gevolgen van de oorlog wel degelijk. Door verstoord scheepsverkeer lopen exportprijzen op en worden ook grondstoffen duurder, wat de productiekosten verhoogt. Daarmee werken geopolitieke spanningen volgens ondernemers door in de hele keten, ook buiten direct getroffen markten.

Tijdens de bijeenkomst spreken exporteurs ook over de situatie bij handelspartners. Ansink zegt dat haar fabriek in Vietnam staat en dat brandstof daar zo duur is geworden dat personeel soms moeite heeft om de fabriek te bereiken. Zij overweegt daarom een hogere woon-werkvergoeding, al is het volgens haar onzeker of er de komende weken wel voldoende brandstof beschikbaar blijft.

Andere aanwezige exporteurs herkennen dat beeld en wijzen op de bredere menselijke en operationele gevolgen van de crisis. Een ondernemer zegt zich zorgen te maken over vertraagde containers, terwijl klanten in Saudi-Arabië en Iran direct met de oorlogsomstandigheden te maken hebben. Dat onderstreept hoe handelsrisico's en veiligheidsrisico's tegelijk oplopen.

Europese afzetmarkten bieden relatieve stabiliteit

Ondanks de verslechterde stemming ziet Koopman ook veerkracht bij exporteurs. Hij zegt dat ondernemers de afgelopen jaren steeds vaker kiezen voor nabijgelegen en stabielere markten om risico's te spreiden. Volgens hem kwam vorig jaar 70 procent van de exportomzet uit andere Europese landen, waaronder Duitsland, Italië en Frankrijk.

Die verschuiving past in een bredere strategie om minder afhankelijk te zijn van onrustige regio's. Leuverman zegt dat de Europese markt relatief stabiel en voorspelbaar blijft. Daarnaast exporteert zijn bedrijf steeds meer naar Zuid-Amerika en Australië, als manier om geografische risico's verder te spreiden.

Voor de Nederlandse exportsector betekent dit dat ondernemingen hun handelsnetwerken blijven aanpassen aan een volatiel geopolitiek klimaat. De combinatie van hogere kosten, logistieke verstoringen en veranderende marktfocus zet druk op groei, maar stimuleert ook een heroriëntatie op stabielere afzetgebieden. Daarmee blijft risicospreiding een centraal thema voor 2026.

We berichtten eerder over de oplopende brandstof- en energieprijzen in Nederland en het Kamerdebat over mogelijke compensatiemaatregelen. Daarbij ging het kabinet uit van een inventarisatie richting de voorjaarsnota, terwijl opties als een prijsplafond voor benzine en diesel en een accijnsverlaging politiek verdeeld bleven. Die onzekerheid over snelle steun vormt de achtergrond waartegen bedrijven en consumenten voorlopig met hogere kosten moeten omgaan.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.