Europa rekent op energieschok door sluiting Straat van Hormuz
Volgens deskundigen die door de NOS zijn geraadpleegd, staat Europa op het punt de vertraagde economische gevolgen te voelen van de wekenlange sluiting van de Straat van Hormuz, terwijl vannacht het ultimatum van president Trump aan Iran afloopt. Omdat olie- en gasladingen weken onderweg zijn, bereiken de laatste tankers die de zeestraat vóór de oorlog passeerden de Europese markt rond 10 april. Daarna vallen volgens de experts nieuwe leveringen weg en neemt de druk op energieprijzen, industrie en huishoudens toe.
Hoogtepunten
- Iran beperkt de doorvoer van tankers via de Straat van Hormuz, waardoor een groot gat in het mondiale aanbod van olie en gas ontstaat.
- Energieprijzen in Europa stijgen maandenlang; Rabobank verwacht dat Nederlandse groei halveert en inflatie in 2027 tot 5 procent kan oplopen.
- Door exportbeperkingen vanuit Azië dreigt een biedingsstrijd om brandstoffen, waardoor schaarste en langdurige economische impact voor Europa toeneemt.
Vertraagde aanvoer zet energiemarkt onder druk
De zeestraat is een cruciale route voor de mondiale energiemarkt, omdat daar vóór de oorlog ongeveer 20 procent van de dagelijkse wereldwijde olievraag doorheen ging. Iran laat nu slechts beperkt tankers door en richt die doorvoer volgens het artikel vooral op afnemers als China en India. Daardoor ontstaat volgens energiedeskundigen een groot gat in het wereldwijde aanbod van olie en gas.
Adi Imsirovic, docent energiesystemen aan de Universiteit van Oxford, zegt dat de consumptie wereldwijd omlaag moet om de schok op te vangen. Hij verwacht dat minder reizen en lager energieverbruik nodig zijn, zelfs als een akkoord tussen de U.S. en Iran de gevechten snel stopt. Ook dan blijven de gevolgen volgens hem nog jarenlang voelbaar.
ING-econoom Bert Colijn zegt dat een snel einde van de strijd economisch cruciaal is, maar dat een snelle terugkeer naar de oude situatie steeds minder waarschijnlijk wordt. Hij wijst erop dat beschadigde energie-infrastructuur de olieprijzen ook na een mogelijk bestand verhoogd houdt. Aanvallen op raffinaderijen in Saudi-Arabië, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten, plus schade aan de lng-productie van Qatar en het Iraanse gasveld, vergroten dat risico.
Nederland en Europa bereiden zich voor op hogere kosten
Experts verwachten maandenlang hogere energieprijzen, maar verschillen in hun inschatting van de schade voor de Nederlandse economie. Hugo Erken van Rabobank denkt dat bedrijven en huishoudens vanzelf gaan besparen, ook zonder verplichte overheidsmaatregelen. In zijn scenario leidt dat niet tot een recessie, maar wel tot tragere groei en hogere inflatie.
Erken zegt dat de economische groei in Nederland in dat geval halveert en dat de inflatie in 2027 kan oplopen tot 5 procent. Daarmee blijft de economie volgens hem veerkrachtig, maar wordt de koopkracht wel geraakt. Hogere energiekosten kunnen bovendien doorwerken in transport, productie en dagelijkse consumptie.
In andere delen van Europa klinken somberder verwachtingen. Cornelia Meyer van MRL stelt dat Europa weliswaar weinig ruwe olie direct via de Straat van Hormuz ontvangt, maar wel afhankelijk is van geraffineerde producten uit Azië, zoals kerosine en diesel. Zodra die stromen opdrogen, verwacht zij een scherpe periode van schaarste.
Schaarste dreigt biedingsstrijd om brandstof uit te lokken
Meyer verwacht dat Aziatische landen de export van brandstoffen gaan beperken zodra producten zoals vliegtuigbrandstof schaars worden. Dat kan leiden tot een biedingsstrijd tussen rijkere economieën in Europa en Azië om beschikbare ladingen veilig te stellen. Volgens haar is Europa soms kapitaalkrachtig genoeg om mee te bieden, maar kunnen schepen met lng voor Europa ook uitwijken naar Aziatische kopers die meer betalen.
Zowel Meyer als Imsirovic vergelijkt de mogelijke economische gevolgen met de coronaperiode, al benadrukt Meyer een belangrijk verschil. Tijdens covid viel vooral de vraag terug, terwijl het aanbod grotendeels intact bleef en herstel daardoor sneller mogelijk was. Een aanbodschok in energie is volgens haar veel lastiger te herstellen en kan daardoor dieper en langduriger ingrijpen in de Europese economie.
Daarmee verschuift de aandacht van de directe militaire ontwikkelingen naar de logistieke en economische nasleep voor bedrijven en consumenten. Als de aanvoer van olieproducten en lng verder opdroogt, nemen de risico's voor luchtvaart, industrie en verwarming toe. De kernvraag voor Europa is daardoor niet alleen wanneer het conflict stopt, maar ook hoe snel de energieketen daarna weer functioneert.
We berichtten eerder over de wekenlange verstoring in de Straat van Hormuz en hoe de economische schade daarvan met vertraging in Europa zichtbaar wordt, zodra nieuwe olie- en gasleveringen uitblijven. In dat stuk werd uitgelegd dat dit kan leiden tot langdurig hogere energieprijzen, mogelijke schaarste en druk op groei en inflatie, ook als het conflict snel de-escaleert.
- Forex
- Crypto