Raad van State steunt koers kinderopvangfinanciering, waarschuwt voor uitvoerings- en toegankelijkheidsrisico's

Raad van State steunt koers kinderopvangfinanciering, waarschuwt voor uitvoerings- en toegankelijkheidsrisico's
Risico's bij kinderopvang

De hervorming van de kinderopvangfinanciering schuift op naar een stelsel waarin de vergoeding direct naar opvangorganisaties gaat en de huidige kinderopvangtoeslag verdwijnt. Bij een verwachte vraagstijging van 23% en structurele uitgaven van circa 9 miljard euro vraagt de Raad van State wel om extra aandacht voor toegankelijkheid, staatssteun, fraude en de haalbaarheid van de uitvoering.

Hoogtepunten

  • Het wetsvoorstel schaft de kinderopvangtoeslag af en introduceert per 2026 een hoge, inkomensonafhankelijke subsidie die rechtstreeks aan opvangorganisaties wordt uitgekeerd.
  • De Raad van State waarschuwt voor toegankelijkheidsrisico's bij een sterke vraagtoename, vooral voor kwetsbare groepen en lage inkomens, adviseert aanvullende maatregelen en heroverweging arbeidseis.
  • Er bestaan zorgen over Europese staatssteunregels, toezicht, fraude en de korte duur van het praktijkexperiment; kabinet moet overleg voeren met de Europese Commissie en uitvoerbaarheid nader toelichten.

Advies over nieuw financieringsstelsel

Zoals gemeld door Raad van State, heeft de Afdeling advisering op 4 november 2026 haar advies vastgesteld over de Wet financiering kinderopvang; het advies is op 9 november 2026 gepubliceerd.

Het wetsvoorstel voorziet in een nieuw financieringsstelsel voor de kinderopvang. De bestaande kinderopvangtoeslag wordt afgeschaft en vervangen door een hoge, inkomensonafhankelijke vergoeding voor de opvang van kinderen van werkende ouders. Die vergoeding wordt als subsidie rechtstreeks uitgekeerd aan kinderopvangorganisaties, op basis van het aantal gecontracteerde opvanguren.

De Afdeling advisering onderschrijft de gekozen richting van directe financiering. Daarmee verdwijnen terugvorderingen bij ouders en wordt de uitvoering eenvoudiger. Tegelijk stelt de Afdeling dat het voorstel onvoldoende is gericht op bredere beleidsdoelen, zoals het bevorderen van de arbeidsparticipatie van ouders en het stimuleren van de ontwikkeling van jonge kinderen; vooral dat laatste verdient volgens het advies meer gewicht bij de verdere uitwerking. In dat verband acht de Afdeling ook heroverweging van de arbeidseis op zijn plaats.

Druk op aanbod, toezicht en Europese toetsing

De Raad van State wijst erop dat de verwachte sterke toename van de vraag risico's meebrengt voor de toegankelijkheid en beschikbaarheid van kinderopvang, vooral voor kwetsbare groepen en ouders met de laagste inkomens. Volgens de Afdeling biedt de voorgestelde subsidieregeling de overheid bovendien te weinig mogelijkheden om de ontwikkeling van het aanbod gericht te stimuleren. Daarom adviseert zij het kabinet nader uiteen te zetten welke maatregelen volgen als het aanbod achterblijft en de betaalbaarheid onder druk komt te staan.

Daarnaast noemt de Afdeling een discussie over de verenigbaarheid met de Europese staatssteunregels onvermijdelijk. Het is volgens het advies begrijpelijk dat kinderopvang wordt aangemerkt als een dienst van algemeen economisch belang, maar de gekozen uitwerking roept vragen op. De regering krijgt daarom het advies om hierover in overleg te treden met de Europese Commissie, zodat ook duidelijker wordt hoeveel ruimte bestaat voor een meer op maat gemaakte regeling binnen de Europese kaders.

Verder vraagt de Afdeling aandacht voor maatregelen tegen verspilling en fraude en voor de mogelijkheden van toezicht en handhaving. Ook plaatst zij kanttekeningen bij het voorgestelde 'Testen in de praktijk', waarvoor slechts een jaar is uitgetrokken; omdat in die periode mogelijk ook wetswijzigingen nodig zijn, adviseert zij de regering nader toe te lichten hoe deze aanpak realistisch uitvoerbaar blijft voordat het voorstel naar de Tweede Kamer gaat.

In onze eerdere berichtgeving over de aanpassing van de regels voor toeslagpartnerschap beschreven we dat Nederland per 1 januari 2027 nieuwe criteria invoert, waardoor de beoordeling van toeslagen eenvoudiger wordt. Daarbij kan voor onder meer de kinderopvangtoeslag het wegvallen van de toeslagpartnerstatus betekenen dat alleen het eigen inkomen en vermogen meetellen, wat voor meer mensen kan leiden tot (meer) recht op toeslag. Betrokkenen krijgen hierover eind november een persoonlijke brief met uitleg en eventuele vervolgstappen.

Dit materiaal kan meningen van derden bevatten, geen van de gegevens en informatie op deze webpagina vormt beleggingsadvies volgens onze Disclaimer. Hoewel we ons houden aan strikte Redactionele Integriteit, kan deze post verwijzingen bevatten naar producten van onze partners.