Naród blockchainowy w kryzysie: Jak walka o władzę podzieliła Liberland

​Liberland powstał jako eksperyment polegający na przeniesieniu zarządzania do sieci blockchain. Jednak dziesięć lat po założeniu, projekt został wstrząśnięty wewnętrzną walką o władzę. Rywalizujące frakcje walczą obecnie o autorytet i kontrolę nad krytyczną infrastrukturą, co doprowadziło do pierwszego głośnego odwołania w jego kierownictwie.

Założony w 2015 roku przez czeskiego polityka Víta Jedličkę, Liberland rości sobie prawo do terytorium o powierzchni około 7 km² między Chorwacją a Serbią i przedstawia się jako suwerenne państwo z własnym systemem politycznym i gospodarczym, zgodnie z oficjalną stroną internetową.

Terytorium, do którego rości sobie prawo Liberland. Źródło: liberland.org.

Jedną z cech definiujących projekt jest próba cyfryzacji praktycznie każdego aspektu zarządzania. Podejmowanie decyzji opiera się na blockchainie, systemie głosowania on-chain, kongresie, senacie oraz tokenie Liberland Merit (LLM), który określa wpływ polityczny każdego uczestnika.

Chociaż Liberland nigdy nie uzyskał międzynarodowego uznania, wielokrotnie budził kontrowersje. Najnowszy spór koncentruje się na odwołaniu byłego ministra technologii Doriana Sterna Vukoticia, którego urzędnicy oskarżają o próbę przejęcia kontroli nad cyfrową infrastrukturą państwa.

Bitwa o fundament technologiczny

Dokument zarzuca, że w listopadzie 2024 r. wyłączył on wielostronny mechanizm kontroli zarządzający kontem Sudo, które nadaje uprawnienia administracyjne w całej infrastrukturze Liberlandu. Kongres twierdzi, że w efekcie dało mu to jednostronną kontrolę nad kluczowymi elementami systemu.

Model zarządzania Liberlandu i rola blockchaina w podejmowaniu decyzji. Źródło: liberland.org.

Inny poważny zarzut dotyczy samego procesu zarządzania. Vukotić rzekomo zmienił parametry głosowania, wydłużając okres przeglądu wniosków z czterech do 75 dni, jednocześnie blokując prawo głosu prezydenta Víta Jedlički.

Jeśli te zarzuty okażą się prawdziwe, spór wykracza daleko poza administrację techniczną. Staje się walką o to, kto kontroluje proces decyzyjny projektu.

Spór rozszerza się na fundusze i aktywa cyfrowe

Kongres twierdzi, że Vukotić otrzymał tokeny BNB i LLM od Ministerstwa Finansów w celu ustanowienia pary handlowej między tymi dwoma aktywami. Według kierownictwa Liberlandu, fundusze nigdy nie zostały wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem i nie zostały zwrócone.

Rezolucja domaga się ponadto ponownego przekazania pul płynności pod kontrolę państwa. Ostrzega, że odmowa może skutkować dodatkowymi sankcjami i publicznym potępieniem.

Oskarżenia na tym się nie kończą. Inny dokument zarzuca, że w październiku 2025 r. Vukotić próbował przejąć kontrolę nad oficjalną domeną Liberland.org. Po niepowodzeniu miał rzekomo promować alternatywną stronę Liberland.io.

Wcześniej był on również łączony z uruchomieniem nieautoryzowanego tokena wykorzystującego nazwę Liberland.

Z kolei Vukotić wielokrotnie krytykował kierownictwo projektu. Podczas swojej kampanii do kongresu argumentował, że Liberland cierpi na brak organizacji, brak kierunku strategicznego i niewystarczającą przejrzystość w wykorzystywaniu funduszy publicznych.

W rezultacie obecny kryzys przerodził się w konfrontację między dwoma rywalizującymi obozami, z których każdy oskarża drugą stronę o złe zarządzanie projektem.

Gdzie w tej historii pasuje Justin Sun

W październiku 2024 r. Sun został wybrany na premiera Liberlandu za pośrednictwem opartego na blockchainie systemu głosowania. Nominacja ta była jego drugą rolą dyplomatyczną po pełnieniu funkcji przedstawiciela Grenady przy Światowej Organizacji Handlu.

Loading...

Tweet został usunięty przez autora.

Ale wszystko zapisaliśmy 🙂.

W momencie jego wyboru władze Liberlandu podały, że kraj ma około 1000 obywateli, utrzymuje swoje rezerwy i kontynuuje rozbudowę cyfrowej infrastruktury. Sun oświadczył, że zamierza promować minimalną interwencję rządu i zdecentralizowane samorządność.

Chociaż odegrał on niewielką widoczną rolę w obecnym konflikcie, kryzys rozgrywa się w ramach tego samego systemu zarządzania, którego formalnie jest częścią. To sprawia, że sytuacja jest szczególnie godna uwagi.

Projekt zaprojektowany, aby zademonstrować zalety algorytmicznego zarządzania, boryka się teraz z problemami znanymi z tradycyjnej polityki: walką o władzę, konfliktami instytucjonalnymi i sporami o legitymację.

W odpowiedzi Kongres ogłosił już reformę zarządzania.

Propozycja przywróciłaby czterodniowy okres głosowania, przywróciła prawo głosu prezydentowi, przekazała kontrolę nad kontem administracyjnym Senatowi i ostatecznie całkowicie wyeliminowała system Sudo. Wprowadza również nowy wielostronny mechanizm kontroli z udziałem trzech niezależnych uczestników.

Co dalej z Liberlandem?

Jedną z idei założycielskich Liberlandu było to, że oprogramowanie mogłoby zastąpić znaczną część tradycyjnej biurokracji i uczynić zarządzanie bardziej obiektywnym. Obecny kryzys sugeruje coś przeciwnego. Technologia nie eliminuje konfliktów politycznych — jedynie przenosi je w inną domenę.

Zamiast bitew o ministerstwa i urzędy państwowe, konflikt koncentruje się wokół kluczy administracyjnych, parametrów głosowania, tokenów zarządzania i cyfrowego autorytetu.

Jednocześnie byłoby przedwczesne ogłaszanie Liberlandu projektem nieudanym. W ciągu ostatniej dekady przetrwał on bez międzynarodowego uznania, mierzył się z ograniczeniami ze strony sąsiednich krajów, przetrwał powtarzające się spory o legitymację i znosił uporczywy sceptycyzm zewnętrznych obserwatorów.

Inicjatywy dyplomatyczne Liberlandu w Serbii i Somalilandzie. Źródło: liberland.org.

Pomimo tych wyzwań, rząd nadal przeprowadza wybory, utrzymuje infrastrukturę i przyciąga nowych zwolenników. Pozostaje również zaangażowany w działania dyplomatyczne dążące do szerszego uznania międzynarodowego.

Niemniej jednak sprawa Vukoticia uderza w najbardziej wrażliwy element projektu — jego system zarządzania. Jeśli kierownictwu Liberlandu nie uda się przywrócić zaufania do procesu decyzyjnego, eksperyment może stanąć w obliczu głębszego kryzysu legitymacji politycznej. W takim przypadku ani premier, ani prezydent, ani kongres mogą nie być w stanie zachować wizji narodu opartego na blockchainie.