Türkiye tarım ve gıda sektöründe dış ticaret fazlası ilk 4 ayda sert daraldı

Traders Union
Tüm Haberleri
Finans Haberleri
Tarım ve gıda dış ticaret daralması

Tüm haberler

Öne Çıkan Haberler

Editörlerin Seçtikleri

Kripto Haberleri

Finans Haberleri

Para Birimleri

Piyasa Görüşleri

Regülatör haberleri

Merkez Bankaları Haberleri

Emilio Ghigini

4 saat önce

Türkiye tarım ve gıda sektöründe dış ticaret fazlası ilk 4 ayda sert daraldı — Dış ticaret fazlası eridi

Türkiye'nin tarım, gıda ve içecek sektöründe yılın ilk dört ayında ihracat artmaya devam ederken ithalattaki daha hızlı yükseliş dış ticaret fazlasını belirgin biçimde daraltıyor. Sektörde 2026'nın ilk dört ayında dış ticaret fazlası geçen yılın aynı dönemindeki 1,058 milyar dolardan 271 milyon dolara gerilerken, üretim kayıpları, artan maliyetler ve küresel gerilimler tablo üzerinde baskı kuruyor.

Öne Çıkanlar

Türkiye'nin tarım ve gıda dış ticaret fazlası, 2024'ün ilk dört ayında yüzde 74 azalarak 271 milyon dolara geriledi.
İhracat yüzde 3,37 artışla 9,52 milyar dolara çıkarken, ithalat yüzde 13,48 artışla 9,25 milyar dolara yükseldi; ana ithalat kalemleri soya fasulyesi, mısır ve ayçiçeği oldu.
Irak'a ihracat yüzde 4,43 düşüşle 997,7 milyon dolara inerken, Almanya'ya ihracat yüzde 14,59 artışla 772 milyon dolara, Rusya'ya ise yüzde 13,03 artışla 604,8 milyon dolara ulaştı.

İlk dört ay verileri ve daralmanın nedenleri

Dünya'nın aktardığına göre, Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu verileri sektörün 2026'nın ilk dört ayında ihracatının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3,37 artışla 9,21 milyar dolardan 9,52 milyar dolara çıktığını gösteriyor. Aynı dönemde ithalat ise yüzde 13,48 artışla 8,15 milyar dolardan 9,25 milyar dolara yükseliyor. Bu hareket sonucu sektörün dış ticaret fazlası yüzde 74 azalarak 271 milyon dolara iniyor.

TİM Tarım Kurulu Başkanı Melisa Tokgöz Mutlu, ihracattaki sınırlı artışta geçen yıl birçok üründe ciddi hasara yol açan zirai donun etkisinin sürdüğünü belirtiyor. Mutlu'ya göre özellikle meyve ve sebzede yaşanan rekolte kayıpları ihracata konu olabilecek ürün miktarını azaltıyor; nisan itibarıyla eski sezon ürünlerinden yapılan yüklemelerin büyük ölçüde tamamlanması da mevcut rakamları baskılıyor.

Mutlu, yeni sezon ürünlerinin ihracata etkisinin önümüzdeki aylarda daha net görüleceğini ve iklim koşullarında olağanüstü bir bozulma yaşanmazsa birçok üründe daha iyi rekolte beklendiğini söylüyor. Ancak Mısır, Fas, Meksika, Vietnam, Hindistan ve Doğu Avrupa ülkelerinin düşük maliyet avantajıyla dünya pazarlarında daha agresif büyümesi, Türk tarım ve gıda sektörü açısından rekabet baskısını artırıyor.

Maliyet baskısı, pazar görünümü ve ürün dağılımı

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Gıda Meclisi Başkanı Necdet Buzbaş, tarımda temel girdilerde dışa bağımlılığın maliyetleri artırdığını ifade ediyor. Buzbaş, yılın ilk dört ayında dış ticaret fazlasındaki düşüşte Orta Doğu'daki gerilimin de etkili olduğunu, İran, İsrail ve U.S. bağlantılı savaşın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın enerji ve hammadde krizini tetiklediğini söylüyor.

İstanbul Ticaret Borsası Başkanı Ali Kopuz ise ithalat artışının önemli bölümünün soya fasulyesi, mısır ve ayçiçeği gibi yem ve yağ sanayii girdilerinden kaynaklandığını belirtiyor. Kopuz'a göre bu ürünlerin bir bölümü işlenerek yeniden ihraç edildiği için ithalatın tamamını olumsuz okumak doğru değil; ayrıca birim ihracat değeri yaklaşık yüzde 20 artışla ton başına 1.543 dolara yükselirken, ithalat birim fiyatı yüzde 11,4 düşüşle 693 dolara geriliyor.

İlk dört ayda ihracatta 530,8 milyon dolarla fındık içi ilk sırada yer alırken, mandalina ihracatı yüzde 106,57 artışla 469,6 milyon dolara çıkıyor. Rafine ayçiçeği yağı ihracatı da yüzde 22,38 artışla 444,8 milyon dolara ulaşıyor. İthalatta ise 632,5 milyon dolarla soya fasulyesi, 569,6 milyon dolarla mısır ve 515,9 milyon dolarla ayçiçeği öne çıkıyor.

Ülke bazında en yüksek ihracat 997,7 milyon dolarla Irak'a yapılıyor, ancak bu pazarda yüzde 4,43 düşüş görülüyor. Almanya'ya ihracat yüzde 14,59 artışla 772 milyon dolara, Rusya'ya ihracat ise yüzde 13,03 artışla 604,8 milyon dolara yükseliyor. İthalatta ilk sırada 1,4519 milyar dolarla Rusya bulunurken, Brezilya 963,2 milyon dolar ve Ukrayna 746,4 milyon dolarla onu izliyor.

Daha önce yayımladığımız yazıda, İzmir Kemalpaşa’daki kiraz hasadı etkinliği üzerinden tarımsal üretim maliyetlerindeki artışı ve 2026 desteklerinin gübre ile mazot fiyatlarına göre yeniden hesaplanarak güncelleneceğini aktarmıştık. Haberde, geçen yıl zirai donun üretimi düşürmesi sonrası üreticilere sağlanan destekler ile genç ve kadın çiftçilere teknoloji odaklı teşviklerin gıda arz güvenliği açısından önemine dikkat çekiliyordu.

Bu materyal üçüncü taraf görüşlerini içerebilir, bu web sayfasındaki hiçbir veri ve bilgi Feragatnamemize göre yatırım tavsiyesi teşkil etmez. Katı Editoryal Dürüstlük ilkelerine bağlı kalmamıza rağmen, bu gönderi ortaklarımızın ürünlerine referanslar içerebilir.

Bu makaleyi beğendiniz mi?