Toshqinlar, zilzilalar va dovullar: Kripto gumanitar yordamni qanday tezlashtirishi mumkin

​Zilzilalar, toshqinlar va boshqa tabiiy ofatlardan so‘ng kripto kompaniyalari tobora ko‘proq ko‘zga tashlanmoqda: ular butun dunyodagi favqulodda yordam tadbirlariga millionlab dollar xayriya qilmoqda. Nepal va Tibetdagi halokatli toshqinlardan keyin Ripple ham yordamga qo‘shilgan so‘nggi kompaniya bo‘ldi. Xayriyalarning o‘zidan tashqari, kripto texnologiyasi gumanitar yordamni haqiqatan ham samaraliroq qila oladimi?

Ripple World Central Kitchen va Mercy Corps tashkilotlariga jami $300 000 ajratishini ma’lum qildi. Ushbu tashkilotlar zarar ko‘rgan jamoalarda ovqat, toza suv va sanitariya yordamini taqdim etmoqda. 26-avgust kuni muzlikning qulashidan kelib chiqqan toshqinlar 900 dan ortiq odamning hayotiga zomin bo‘ldi, minglab odamlar esa hanuz bedarak yo‘qolgan, chunki qutqaruv guruhlari shikastlangan yo‘llar va ko‘priklar sabab uzilib qolgan hududlarga yetib borishda qiynalmoqda.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

World Central Kitchen Nepalning Rasuva va Nuvakot tumanlarida ovqat tarqatish uchun mahalliy restoranlar bilan hamkorlik qilmoqda, Mercy Corps esa suv va sanitariya yordamini muvofiqlashtirmoqda. Ushbu mablag‘ Ripple’ning har ikki tashkilot bilan, jumladan gumanitar mablag‘larni o‘tkazishda blockchain texnologiyasidan foydalanadigan loyihalar doirasidagi mavjud hamkorligini ham kengaytiradi.

Kripto kompaniyalari avval ham ofatlarga javob qaytargan

Ripple 2020-yildan beri World Central Kitchen’ni qo‘llab-quvvatlab keladi va dovullar hamda boshqa ofatlardan so‘ng naqd pul va XRP xayriya qilganini aytadi. Boshqa kripto kompaniyalari ham an’anaviy xayriyalarni amalga oshirish, shuningdek, favqulodda vaziyatlardan zarar ko‘rgan odamlarga raqamli aktivlarni bevosita yuborish usullarini sinab ko‘rgan.

2023-yilda Turkiya-Suriya zilzilalaridan so‘ng Binance eng ko‘p zarar ko‘rgan hududlardagi mos foydalanuvchilarga taxminan $100 qiymatidagi BNB tarqatdi. Keyinchalik kompaniya Valensiyadagi toshqinlardan so‘ng Ispaniya Qizil Xochiga $3 million xayriya qildi, Binance Charity esa Myanma va Tailanddagi zilziladan keyin $1,5 milliongacha mablag‘ ajratishni va’da qildi.

Nega kripto ofatdan keyin foydali bo‘lishi mumkin?

Tezlik, ehtimol, eng yaqqol afzallikdir, chunki xalqaro gumanitar mablag‘lar tashkilotlar yoki jismoniy shaxslarga yetib borguncha banklar, korrespondent tarmoqlar va mahalliy moliya institutlari orqali o‘tishi mumkin. Blockchain to‘lovlari kecha-yu kunduz ishlashi va xuddi shu vositachilar zanjiridan o‘tmasdan chegaralarni kesib o‘tishi mumkin.

Bu kunlar emas, soatlar muhim bo‘lgan vaziyatlarda katta ahamiyatga ega. World Central Kitchen mahalliy restoranlar va boshqa hamkorlarga to‘lov qilish uchun Ripple Payments va RLUSD’ni sinovdan o‘tkazmoqda. Tashkilotning ta’kidlashicha, bu texnologiya hisob-kitob muddatini kunlardan soatlarga qisqartirishi mumkin.

Foyda raqamli pullar shikastlangan jismoniy infratuzilmaning o‘rnini bosa olishida emas. Tabiiy ofatlarga yordam berish hanuz qutqaruvchilar, shifoxonalar, oziq-ovqat yetkazib beruvchilar, yo‘llar va faoliyat yuritayotgan mahalliy tashkilotlarga bog‘liq. Blockchain bu tizimning muayyan bir qismini — moliyaviy resurslarni ushbu tashkilotlar va odamlarga tezroq yetkazishni — yaxshilashi mumkin.

Naqd pul allaqachon gumanitar yordamning muhim shakli hisoblanadi, chunki oluvchilar va mahalliy tashkilotlar o‘zlariga eng zarur narsani mustaqil belgilashi mumkin. UNICEF 2024-yilda 3,5 million xonadonga $688 million miqdorida naqd yordam tarqatdi. Bu gumanitar to‘lovlar allaqachon qanday ko‘lamda amalga oshirilayotganini ko‘rsatadi.

Stablecoinlar kripto yordami qanday ishlashini o‘zgartirmoqda

Kripto xayriya ishlarining dastlabki bosqichi asosan Bitcoin yoki boshqa o‘zgaruvchan aktivlarda xayriya qilishdan iborat edi. Stablecoinlar esa boshqacha imkoniyatni taklif qiladi: ular blockchain infratuzilmasi orqali harakatlanishi bilan birga, yordam tashkilotini xuddi shunday narx tebranishlariga duchor qilmaydi. $10 000 olgan NNT yetkazib beruvchilarga to‘lov qilish vaqti kelganda deyarli shu miqdordagi mablag‘ga ega bo‘lishini asosli ravishda kutishi mumkin.

UNICEF 2019-yilda CryptoFund’ni ishga tushirganidan beri kriptodan foydalanish imkoniyatlarini sinab kelmoqda va 2026-yilda dastur doirasida USDC qabul qilishni kengaytirdi. Tashkilot stablecoinlarni gumanitar to‘lovlar uchun potensial foydali deb hisoblaydi, chunki ular blockchain orqali hisob-kitob qilishni nisbatan barqaror narx bilan birlashtiradi.

Ripple va Mercy Corps Keniyada yanada avtomatlashtirilgan modelni sinovdan o‘tkazmoqda. Ularning dasturi qurg‘oqchilik sharoitlarini kuzatish uchun sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlaridan, oldindan belgilangan shartlar bajarilganda RLUSD yordamlarini ishga tushirish uchun esa smart-kontraktlardan foydalanadi. Oluvchilar mablag‘dan Keniyaning M-Pesa tizimi orqali foydalanishi mumkin. Bu blockchain infratuzilmasini mahalliy darajada allaqachon keng qo‘llanadigan to‘lov usuli bilan bog‘laydi.

Kripto to‘lovlarini bevosita amalga oshirish ham muammolarni keltirib chiqaradi

Raqamli aktivlarni tabiiy ofatlardan jabrlanganlarga bevosita yuborish oxirgi bosqichda muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Oluvchilarga smartfon, internetga ulanish va raqamli hamyonlardan foydalanish bo‘yicha ma’lum tushuncha kerak bo‘lishi mumkin, birjalar orqali tarqatish esa odamlarning avvaldan tasdiqlangan hisoblariga ega bo‘lishiga bog‘liq. Turkiya-Suriya zilzilasidan so‘ng ayrim oluvchilar xayriya qilingan kriptolarni mahalliy valyutaga almashtirish yoki ularni bevosita sarflashda ham qiynalgan.

Yechimlardan biri kripto infratuzilmasining katta qismini ko‘zdan yashirishdir. Ko‘chirilgan ukrainaliklar uchun UNHCR dasturida USDC raqamli hamyonlarga o‘tkazildi va keyin MoneyGram orqali mahalliy valyutaga aylantirilishi mumkin bo‘ldi. Maqsad qochqinlarni kripto foydalanuvchilariga aylantirish emas, balki an’anaviy bank xizmatlaridan foydalanish qiyin bo‘lgan paytda naqd pul olishning yana bir yo‘lini taqdim etish edi.

Blockchain o‘tkazmalarni kuzatishni ham osonlashtirishi mumkin, biroq bunday shaffoflikning chegaralari bor. Reestr $50 000 muayyan hamyonga yetib borganini ko‘rsatishi mumkin, ammo bu mablag‘ dori-darmon sotib olishga sarflanganini yoki yordam eng ko‘p muhtoj odamlarga yetib borganini isbotlay olmaydi.

Kripto odamlar uni deyarli sezmaganida eng foydali bo‘lishi mumkin

Nepal va Tibetga ajratilgan mablag‘ an’anaviy xayriyalar hanuz qimmatli ekanini ko‘rsatadi. Ovqat, suv va sanitariya xarajatlarini moliyalashtirish uchun Ripple’ning $300 000 mablag‘i XRP yoki RLUSD ko‘rinishida kelishi shart emas, joylardagi tajribali tashkilotlar esa resurslar qayerda zarurligini belgilashda davom etadi. Qiziqroq rivojlanish ushbu xayriyalar ortida yuz bermoqda: stablecoinlar yetkazib beruvchilarga to‘lov qilish, naqd yordam yetkazish va oldindan belgilangan shartlar bajarilganda ko‘makni ishga tushirish uchun sinovdan o‘tkazilmoqda.

Shu sababli gumanitar sohadagi eng kuchli qo‘llanish holati tabiiy ofatlardan jabrlanganlar kriptoga deyarli duch kelmaydigan model bo‘lishi mumkin. Pul blockchain orqali o‘tgan-o‘tmagani oila uchun yordam o‘z vaqtida yetib kelgani va undan amalda foydalanish mumkin bo‘lganidan ancha kam ahamiyatga ega. Agar kripto yakuniy bosqichni qiyinlashtirmasdan, bu yo‘lni izchil ravishda qisqartira olsa, tabiiy ofatlar texnologiya kriptoning o‘zidan tashqaridagi muammolarni hal qila olishini ko‘rsatuvchi eng aniq sinovlardan biriga aylanishi mumkin.