Messi Argentina terma jamoasini tark etmoqda: Uning kriptodagi merosi qanday?

​Lionel Messi uni sayyoradagi eng taniqli insonlardan biriga aylantirgan faoliyatdan so‘ng xalqaro futbolni tark etmoqda. Bu shuhrat uni an’anaviy kriptoinvestorlardan ancha kengroq auditoriyani qamrab olishga intilayotgan sanoat uchun nihoyatda qimmatli shaxsga aylantirdi. Messi Argentina terma jamoasidan ketar ekan, uning yulduzlik kuchidan foydalangan kripto loyihalarining taqdiri nima bo‘ldi?

Messi 39 yoshida, 31-avgust kuni xalqaro faoliyatini yakunlashini e’lon qildi. Shu tariqa u Argentina terma jamoasi safida 207 ta o‘yin, 125 ta gol va 2022-yilgi Jahon chempionatidagi g‘alabani o‘z ichiga olgan faoliyatiga nuqta qo‘ydi. U shartnomasi 2028-yilgacha amal qiladigan Inter Miami safida o‘ynashda davom etadi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Uning tijoriy faoliyati esa, ehtimol, sekinlashmaydi. Messi Adidas, PepsiCo va Mastercard kabi dunyodagi eng yirik iste’mol brendlari bilan hamkorlik qilgan, kripto kompaniyalari esa uning nomi bilan bog‘lanish uchun katta mablag‘ sarflagan. Bir necha yil davomida u fan tokenlarini targ‘ib qildi, kripto birjasi bilan hamkorlik qildi, blokcheynga asoslangan fantasy sport platformasiga sarmoya kiritdi va Instagram’dagi posti orqali qisqa muddatga memecoin narxini keskin oshirdi.

Nega kripto Messi’ni xohladi?

Eng oddiy javob — qamrov. Messi ijtimoiy tarmoqlarda yuzlab million obunachilarga ega va global miqyosda shunday darajada tanilganki, buni kam sonli kompaniyalar an’anaviy reklama orqali takrorlay oladi.

Bu, ayniqsa, kriptoning sport sohasiga jadal kirib borishi davrida qimmatli edi. Birjalar jamoalar va stadionlarga homiylik qildi, blokcheyn kompaniyalari sportchilar bilan shartnomalar tuzdi, fan tokenlari va NFT lar esa muxlislarga sevimli futbolchilari va klublari bilan muloqot qilishning yangi usullarini taklif qildi.

Messi bu strategiyadagi eng yirik nomlardan biriga aylandi. 2022-yilda u fan tokenlari ko‘plab futbol klublari va terma jamoalari uchun chiqariladigan blokcheyn platformasi Socios.com’ning global elchisi bo‘lish uchun xabarlarga ko‘ra, qiymati 20 million dollardan ortiq bo‘lgan uch yillik shartnomani imzoladi. O‘sha yilning oxirida u kripto birjasi Bitget bilan hamkorlik qildi, shuningdek, blokcheynga asoslangan fantasy sport platformasi Sorare’ga investor va elchi sifatida qo‘shildi.

Futbolning jozibasi yo‘qolmagan. Crypto.com UEFA Chempionlar ligasining global homiysi bo‘lib qolmoqda, WhiteBIT 2026-yilda FC Barcelona bilan hamkorligini yana besh yilga uzaytirdi, BingX va Bitget kabi birjalar esa yirik futbol hamkorliklariga sarmoya kiritishda davom etmoqda. Messi kelishuvlari kripto sport marketingidagi avvalgi yuksalish davriga to‘g‘ri kelgan, biroq sanoatning futbolning global auditoriyasi uchun pul to‘lashga tayyorligi o‘sha davrdan keyin ham saqlanib qoldi.

Bir mashhur shaxs, mutlaqo turli kripto mahsulotlari

Keling, Messi yuzi bo‘lgan kripto loyihalarini batafsil ko‘rib chiqamiz. Avval Socios’dan boshlaymiz: u fan tokenlarini klublarning muxlislar bilan muloqot qilishining yangi usuli sifatida taqdim etdi. Token egalari ayrim so‘rovlarda qatnashishi, mukofotlardan foydalanishi va o‘z jamoalari bilan bog‘liq maxsus tajribalarga ega bo‘lishi mumkin edi. Messining 2021-yilda Paris Saint-Germain’ga o‘tishi hatto shartnoma paketining bir qismi sifatida PSG fan tokenlarida to‘lovni ham o‘z ichiga olgan.

Sorare esa boshqacha imkoniyat taklif qildi. Uning raqamli futbolchi kartalarini yig‘ish va sotish mumkin, biroq ular natijalari futbolchilarning real hayotdagi ko‘rsatkichlariga bog‘liq bo‘lgan fantasy jamoalarni tuzish uchun ham ishlatiladi. Kompaniya 180 ta bozorda 3 milliondan ortiq foydalanuvchisi hamda 300 dan ortiq jamoa, liga va sport tashkilotlari bilan hamkorligi borligini aytadi.

Bitget an’anaviy reklamaga yaqinroq bo‘lib, Messi’dan gavjum xalqaro bozorda raqobatlashayotgan birja uchun darhol taniladigan yuz sifatida foydalandi. WATER esa mashhurlik e’tiborini yanada spekulyativ yo‘nalishga burdi. 2024-yilda Messi Instagram’da Solana asosidagi memecoinni targ‘ib qildi, uni ulkan auditoriyaga tanitdi va narxini keskin oshirdi, biroq keyinchalik o‘sishning katta qismi yo‘qoldi. Odamlar foydalanishda davom etishi mumkin bo‘lgan mahsulotga ega birja yoki o‘yindan farqli ravishda, WATER bevosita post yaratgan e’tiborga ancha ko‘proq bog‘liq edi.

Yulduzlik kuchi haqiqatan ham ishladimi?

Bu muvaffaqiyat nimani anglatishiga bog‘liq. Birja uchun hisob-kitob nisbatan an’anaviy: kompaniya global tanilish uchun pul to‘laydi, sportchi esa buni ta’minlaydi. Hamkorlik brend xabardorligini oshirishi uchun Bitget’ga Messi obunachilari bir kechada professional treyderlarga aylanishi shart emas edi.

Tokenlar esa boshqacha, chunki e’tibor ularning narxiga bevosita ta’sir qilishi mumkin. Argentina terma jamoasi va Messi atrofidagi hayajon eng yuqori cho‘qqiga chiqqan 2022-yilgi Jahon chempionati finali oldidan Argentinaning ARG fan tokeni darhol 23% ga ko‘tarildi. Keyin Argentina Fransiyani mag‘lub etdi va Messi nihoyat Jahon chempionati kubogini ko‘tardi, biroq ARG o‘yindan keyin 47% ga tushib ketdi.

Bu qarama-qarshilik muxlislikni moliyaviy aktivga aylantirishdagi muammolardan birini ko‘rsatadi. Sportdagi g‘alaba ulkan hissiy qiymat yaratishi mumkin, ammo tokenning bozor qiymati oshishi uchun uzoq muddatli sabab yaratmasligi mumkin. 2026-yil mayiga kelib, ARG 2022-yildagi cho‘qqisidan taxminan 91% pastda savdo qilayotgan edi, Barcelona’ning BAR tokeni va PSG tokeni esa o‘zining eng yuqori darajalaridan taxminan 98–99% pastda edi.

Shuhratning o‘zi mahsulotga aylanganda

Messi va kripto o‘rtasidagi munosabatning yana bir jihati bor: u umuman ishtirok etmasligi ham mumkin. Uning nomi va suratidan foydalangan turli tokenlar ularni Messi yaratgani yoki ma’qullaganiga dalil bo‘lmagan holda paydo bo‘lgan, faoliyatidagi yirik voqealar esa spekulyativ aktivlar paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan tayyor syujetlarni taqdim etadi.

Bu farq muhim. MESSI deb nomlangan token avtomatik ravishda “Messi kriptovalyutasi” degani emas, xuddi futbolchining surati yoki nomidan foydalanish u bilan tijoriy munosabat mavjudligini anglatmagani kabi. Biroq e’tiborning o‘zi qimmatli bo‘lib qolgach, Jahon chempionati finali, transfer yoki faoliyatni yakunlash kabi voqealar tezda yangi token uchun asosga aylanishi mumkin.

Ijtimoiy tarmoqlar bu munosabatni yanada tezkor qildi. Yirik homiylik va elchilik kelishuvlari hanuz mavjud, biroq memecoin bozorlari bitta post yoki madaniy voqeani deyarli bir zumda savdo faolligiga aylantira oladi. Mashhurlik endi har doim ham mahsulotni reklama qilmaydi; ba’zan mashhur shaxs atrofidagi e’tibor savdo qilinayotgan narsaning bir qismiga aylanadi.