Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.
Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.
Siz Bitcoin egasisiz, naqd pulga muhtojsiz va bu kriptovalyuta bir necha yildan keyin ancha qimmatlashishiga ishonasiz. Tangalarni sotish esa xayolingizga ham kelmaydi. Ammo ularni garovga qo‘yib, kredit olishingiz mumkin bo‘lsa-chi?
Ushbu maqola asl nusxadan tarjima qilingan. Muxbirimiz tomonidan tayyorlangan asl nusxasini o'qing bu yerda.
Bitcoin investorlar sotib olib, saqlaydigan aktiv bo‘lish bilangina cheklanib qolmayapti. Kreditlash bozorining o‘sishi kriptovalyuta egalariga o‘z aktivlarini garov sifatida qo‘yish va mablag‘ kerak bo‘lganda undan foydalanish imkonini bermoqda. Bir paytlar nisbatan tor doiradagi xizmat bo‘lgan bu yo‘nalish kredit shartlari va qayta moliyalashtirish variantlari turlicha bo‘lgan kengroq moliyaviy taklifga aylanmoqda.
Qarz oluvchilar uchun buning jozibasi oddiy: ular Bitcoin’ni garovga qo‘yib, biznes xarajatlari, yirik xaridlar yoki boshqa moliyaviy ehtiyojlarni qoplash uchun naqd pul yoki stablecoinlar olishi mumkin. Kredit va foizlarni to‘lagach, ular tangalaridan cheklovsiz foydalanish huquqini qaytarib oladi, shu bilan birga kredit muddati davomida Bitcoin narxining o‘zgarishidan manfaatdor bo‘lib qoladi.
Bozor oddiy kreditlash doirasidan tashqariga chiqmoqda. O‘tgan hafta AQShda joylashgan Arch Lending mavjud kriptoaktivlar bilan ta’minlangan kreditlarni, garovni sotmasdan, boshqa kreditorga o‘tkazish imkonini beruvchi qayta moliyalashtirish xizmatini ishga tushirdi. Arch dastlabki kreditorga qarzni to‘laydi va aktivlarni o‘tkazishni muvofiqlashtiradi; bu foiz stavkasini ikki foiz bandigacha pasaytirishi mumkin.
X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...
Bunday xizmatlar Bitcoin bilan ta’minlangan qarzlarni an’anaviy kredit mahsulotlariga yaqinlashtiradi: mijozlar qulayroq shartlarga erishish uchun qarzlarini qayta moliyalashtirishi mumkin. Biroq, qarz olish xarajatlarining kamayishi garov sifatida o‘zgaruvchan aktivdan foydalanish bilan bog‘liq asosiy xavfni bartaraf etmaydi.
Tamoyili garovli bank kreditiga o‘xshaydi. Qarz oluvchilar mol-mulk yoki boshqa an’anaviy aktivni garovga qo‘yish o‘rniga, Bitcoin’ni kreditor hisobiga yoki kreditlash protokoliga kiritadi. Qarz olish mumkin bo‘lgan summa garov qiymati va kreditor qoidalariga bog‘liq.
Masalan, investor 20,000 dollar qiymatidagi Bitcoin’ni garovga qo‘yib, 10,000 dollar kredit oladi. Dastlabki kreditning garov qiymatiga nisbati (LTV) 50% ni tashkil qiladi. Bitcoin qiymati 25% ga tushsa, garov atigi 15,000 dollar turadi va qarzning qoldiq summasi kamaymagan bo‘lsa ham, LTV taxminan 67% ga ko‘tariladi.

Agar nisbat kreditor belgilagan chegaradan oshsa, qarz oluvchi qo‘shimcha garov qo‘yishi yoki qarzning bir qismini qaytarishi kerak bo‘lishi mumkin. Aks holda, kreditor mablag‘ini qaytarib olish uchun Bitcoin’ni sotishi mumkin, bu esa bozor pasayishi davrida qarz oluvchini zararni qayd etishga majbur qilishi ehtimol.
Foiz stavkalari, to‘lov jadvallari va likvidatsiya chegaralari provayderlarga qarab farq qiladi. Ayrimlari qat’iy stavkalarni taklif qiladi, boshqalari esa o‘zgaruvchan foiz undiradi. Qarz oluvchilar Bitcoin’ni kim saqlashi va garov boshqa maqsadlarda ishlatilishi mumkin yoki mumkin emasligini ham tushunib olishlari kerak.
Bitcoin bilan ta’minlangan kreditlar ilgari asosan kriptovalyutaga ixtisoslashgan kompaniyalar tomonidan taklif qilinar edi, biroq an’anaviy moliya institutlari ham ayni modelni o‘rganishni boshlamoqda. So‘nggi voqealar Bitcoin tobora oddiy investitsiya vositasi sifatida emas, balki garov sifatida ko‘rilayotganini ko‘rsatmoqda.
2026-yil sentabr oyida Coinbase Morpho kreditlash protokoli orqali Bitcoin bilan ta’minlangan, qat’iy foiz stavkali USDC kreditlarini taqdim etdi. Qarz oluvchilar foiz stavkasi va to‘lov sanasini oldindan kelishib olishlari mumkin, platforma esa o‘zgaruvchan stavkali kreditlarni ham taklif qilishda davom etmoqda. Bunday kreditlarning to‘lanmagan qoldig‘i avvalroq qariyb $3 milliardlik garov bilan ta’minlangan holda $1,4 milliarddan oshgan edi.
X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...
Bir oy o‘tib, Janubiy Koreyaning Jeonbuk Banki korporativ mijozlarga Bitcoin bilan ta’minlangan kreditlarni taklif qila boshladi va bu mamlakatda bunday xizmatni joriy etgan ilk an’anaviy bank bo‘ldi. Korxonalar operatsion xarajatlar uchun Janubiy Koreya vonida qarz olishi, garovga qo‘yilgan kriptovalyuta esa ixtisoslashgan kastodianda saqlanishi mumkin. Qarz oluvchi majburiyatlarini bajarmasa, bank garovni qonuniy nazorat ostida sotish orqali qarzni undirishga haqli.
X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...
Yondashuvlar turlicha, ammo har ikkala voqea ham kreditlash bozori kengayayotganidan darak beradi. Kripto platformalar qarz olish shartlarini yanada oldindan bashorat qilinadigan qilmoqda, an’anaviy banklar esa raqamli aktivlarni amaldagi moliyaviy va huquqiy doiralar ichida qabul qilish yo‘llarini sinab ko‘rmoqda.
Bitcoin garovi evaziga qarz olishning eng katta xavfi — uning narxi qarz oluvchilar chora ko‘rishga ulgurishidan ancha tez pasayishi mumkin. Narxning keskin tushishi marja talabini keltirib chiqarib, qo‘shimcha garov qo‘yish yoki qarzning bir qismini qaytarishni talab qilishi mumkin. Qarz oluvchi bu talablarni bajara olmasa, kreditor garovga qo‘yilgan Bitcoinni tugatishi mumkin; natijada bozordagi vaqtinchalik pasayish doimiy yo‘qotishga aylanishi ehtimoli bor.
Kredit faol bo‘lgan davrda Bitcoinni kim nazorat qilishi, kreditor garovga qo‘yilgan aktivlardan qayta foydalanishi mumkinmi va kompaniya moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelsa nima bo‘lishini qarz oluvchilar tushunib olishi kerak. Bunday shartlar xizmat ko‘rsatuvchilarga qarab farq qiladi, kreditor to‘lovga qobiliyatsiz bo‘lib qolsa, qarz oluvchilar esa cheklangan himoyaga ega bo‘lishi mumkin.
Foiz stavkalari va to‘lov shartlariga ham e’tibor qaratish lozim. O‘zgaruvchan stavkali kredit vaqt o‘tishi bilan qimmatlashishi mumkin, xizmat haqi va boshqa to‘lovlar esa umumiy xarajatni oshiradi. Qarz olish soliq oqibatlariga ham olib kelishi mumkin, ayniqsa kreditor qarzni undirish uchun garovni sotsa.
Kredit olishdan oldin investorlar umumiy xarajatlar va xatarlarni aktivlarining bir qismini sotish yoki an’anaviy kreditdan foydalanish kabi muqobil variantlar bilan solishtirishi kerak. Bitcoinni saqlab qolish uzoq muddatli investorlar uchun jozibador bo‘lishi mumkin, biroq kelajakdagi daromad imkoniyatini bozor keskin pasayganda tangalardan ayrilish ehtimoli bilan taqqoslab baholash lozim.