Założyciel Kula: tokenizacja może przekształcić się w rynek cyfrowych opakowań

​Tokenizacja szybko wkracza do tradycyjnych finansów, ale posiadanie tokena nie musi oznaczać posiadania aktywa bazowego. Założyciel Kula, Chris Turner, uważa, że obecny rynek ostatecznie podzieli się na tokeny zapewniające prawnie uznawaną własność oraz takie, które jedynie reprezentują aktywa przechowywane gdzie indziej. W wywiadzie dla Traders Union wyjaśnia, która część rynku tokenizacji przetrwa jego obecny rozgłos i gdzie technologia może stworzyć rzeczywiście nowe możliwości inwestycyjne.

Od międzynarodowego rozwoju do blockchaina

Chris Turner przez około 25 lat pracował w obszarze rozwoju międzynarodowego, głównie przy projektach związanych ze zdrowiem. To właśnie tam zetknął się z problemem, który ostatecznie doprowadził go do blockchaina: ogromne budżety nie zawsze przekładały się na wymierne rezultaty w terenie.

„Po około 15 latach zauważyłem, jak źle mierzono marnotrawstwo i wpływ podejmowanych działań. Widziałem projekty warte miliardy dolarów, w których do lokalnych społeczności trafiało zaledwie kilkaset tysięcy dolarów. Poza kwestią pieniędzy społeczności były konsultowane, ale rzadko otrzymywały realny wpływ na decyzje dotyczące projektów kształtujących ich życie.”

Punktem zwrotnym był rok 2017 i konferencja blockchainowa. Turner dowiedział się o firmie żeglugowej, która umieściła cały swój roczny zapas towarów on-chain. System umożliwiał śledzenie kontenera z Szanghaju do San Francisco wraz z weryfikacją na każdym etapie.

„Zrobiło to na mnie ogromne wrażenie, ponieważ rozwiązywało problem utraconych zapasów o wartości miliardów dolarów. Skłoniło mnie to również do refleksji, że skoro można tak precyzyjnie zweryfikować kontener, można też sprawdzić, jak przepływa kapitał rozwojowy i jakie przynosi rzeczywiste rezultaty.”

Pomysł ten stał się później fundamentem Kula. Turner postanowił wykorzystać blockchain nie tylko do weryfikowania sposobu wykorzystania środków i osiągniętego wpływu, lecz także do zapewnienia lokalnym interesariuszom realnych praw zarządczych poprzez tokenizowane uczestnictwo.

Nie każdy token oznacza własność

Turner nie ma wątpliwości, że tokenizacja pozostanie częścią systemu finansowego. Uważa jednak, że obecny rynek obejmuje pod tym samym pojęciem zasadniczo różne modele.

Jak twierdzi, główny problem polega na tym, że wiele tokenów RWA jedynie wskazuje aktywo, podczas gdy prawna własność nadal jest zapisana w tradycyjnym rejestrze. W tym modelu blockchain dodaje kolejną warstwę technologiczną, nie zmieniając sposobu rejestrowania samej własności.

„Oznacza to, że token wskazuje aktywo przechowywane gdzie indziej, podczas gdy prawna własność nadal pozostaje w tradycyjnym rejestrze. To warstwa reprezentacji, a nie zmiana tego, kto jest prawnym właścicielem. Gdy wolumeny obrotu spadną lub spór trafi do sądu, znaczna część tej aktywności okaże się przepakowaniem, a nie innowacją.”

Turner dostrzega większy długoterminowy potencjał w innym modelu: tokenizacji tytułu własności. W tym przypadku token nie tylko reprezentuje aktywo, lecz może pełnić funkcję prawnie istotnego zapisu własności, jeśli odpowiednie ramy prawne to uznają.

„Tokenizacja tytułu własności jest czymś innym i to właśnie ona przetrwa. W tym modelu token nie tylko wskazuje aktywo. Sam zawiera tytuł własności. W jurysdykcjach, których prawo uznaje rejestry on-chain, taki token może stanowić prawną własność, a nie tylko się do niej odnosić. Dlatego uważam, że tokenizacja zdecydowanie przetrwa, ale rynek się rozdzieli. Instrumenty referencyjne z czasem będą pamiętane jako element cyklu hype’u, a tokenizacja tytułu własności pozostanie rozwiązaniem długoterminowym.”

Turner uważa, że właśnie dlatego istniejące standardy techniczne muszą ewoluować. Kula zaproponowała niedawno sześć nowych standardów tokenów Ethereum, zaprojektowanych w celu rozszerzenia ram takich jak ERC-3643. Jego zdaniem obecna infrastruktura nadal nie zapewnia mechanizmów niezawodnego powiązania aktywów z tokenami ani zgodności transgranicznej.

Największa szansa wykracza poza akcje i obligacje

Dzisiejsza uwaga wokół tokenizacji koncentruje się w dużej mierze na akcjach, obligacjach i rynkach pieniężnych. Turner przyznaje, że te obszary są już tokenizowane na dużą skalę, ale uważa, że ciekawsze możliwości znajdują się gdzie indziej.

Wskazuje na rynki, na których rejestry własności są rozproszone i nieprzejrzyste, przez co dostęp do aktywów jest utrudniony dla inwestorów zewnętrznych.

„Kluczowe pytanie nie brzmi, czy aktywo można umieścić on-chain. Chodzi o to, czy token reprezentuje prawnie egzekwowalną własność i rozwiązuje rzeczywisty problem z rejestrem. Jeśli dana jurysdykcja nie uznaje rejestru on-chain, token jest po prostu kolejnym roszczeniem referencyjnym lub umownym, a nie samym zapisem własności.”

W takich przypadkach tokenizacja może, zdaniem Turnera, faktycznie dodać kolejną warstwę złożoności. Jej rzeczywista wartość ujawnia się wtedy, gdy prawo uznaje sam token za zapis własności.

Jak uważa, taki model może odblokować kapitał dla rynków i projektów, które tradycyjna infrastruktura finansowa z trudem obsługuje.

Jak to działa w rzeczywistych projektach

Jednym z obszarów, w których Kula stosuje ten model, jest energia odnawialna. Turner wskazuje na działalność firmy w Nepalu, gdzie Kula inwestuje w prawnie uznawane lokalne spółki operacyjne powiązane z projektami hydroelektrycznymi.

W typowej strukturze, jak ją opisuje, Kula nabywa około 40% udziałów, a około 20% jest przydzielane lokalnej społeczności. Własność jest odzwierciedlona on-chain, natomiast prawa zarządcze, wypłaty zysków i finansowanie zależne od realizacji kamieni milowych są powiązane z tokenami za pośrednictwem smart contracts zawartych z osobą prawną.

„Posiadacze tokenów są zatem właścicielami udziału ekonomicznego w projekcie, a nie tylko cyfrowej reprezentacji tego projektu. Energia odnawialna szczególnie dobrze nadaje się do tego modelu, ponieważ wyniki projektu można stale weryfikować.”

Turner twierdzi, że inwestorzy mogą śledzić produkcję energii elektrycznej, redukcję emisji i lokalne zatrudnienie za pośrednictwem raportowania on-chain. Projekty mogą również generować zweryfikowane kredyty węglowe, które następnie można tokenizować.

Kula ma również znaczącą obecność w Afryce. Turner twierdzi, że atrakcyjność tego regionu nie wynika z braku aktywów ani kompetentnych lokalnych operatorów, lecz z luk w infrastrukturze własności niezbędnej do połączenia ich z kapitałem zewnętrznym.

„Region dysponuje ogromną liczbą produktywnych aktywów w różnych sektorach, w tym w energetyce, rolnictwie, transporcie i surowcach, a kompetentnych operatorów nie brakuje. Brakuje natomiast infrastruktury własności, która pozwalałaby kapitałowi zewnętrznemu uczestniczyć w przedsięwzięciach na uczciwych i możliwych do zweryfikowania warunkach.”

Jak twierdzi, rozproszone rejestry i nieprzejrzyste raportowanie są szczególnie problematyczne, gdy lokalne społeczności ponoszą znaczną część kosztów projektu, ale posiadają niewielką część aktywa bazowego lub nie posiadają jej wcale. Jednocześnie Kula nie ogranicza się do rynków rozwijających się i aktywnie analizuje możliwości w Ameryce Północnej oraz Europie.

Tokenizowana akcja nie zawsze oznacza własność akcji

Dla inwestorów jednym z kluczowych rozróżnień jest różnica między tokenem, który daje prawnie uznane prawa własności, a instrumentem zapewniającym jedynie ekspozycję ekonomiczną na aktywo bazowe.

W przypadku gdy tokenizowane papiery wartościowe są prawnie uznawane, Turner uważa, że tokenizowana akcja może zapewniać takie same prawa jak tradycyjny papier wartościowy, a jednocześnie oferować szybsze rozliczenie, większą przejrzystość, własność ułamkową i bardziej bezpośredni udział w zarządzaniu.

„Kluczowe jest to, że nie każdy tokenizowany aktyw działa w ten sposób. W niektórych przypadkach akcje bazowe pozostają u pośrednika, a token zapewnia inwestorom jedynie ekspozycję ekonomiczną. To całkowicie prawidłowa struktura, ale nie jest to równoznaczne z posiadaniem tytułu prawnego.”

Dlatego Turner twierdzi, że przed zakupem tokenizowanego aktywa inwestorzy powinni zacząć od prostego pytania: czy sam token daje prawo własności?

Równie ważne jest potwierdzenie istnienia aktywa bazowego. Tokenizacja nie eliminuje potrzeby przeprowadzania audytów, analizy dokumentacji prawnej ani dokładnego zbadania struktury inwestycji.

„Inwestorzy powinni mieć możliwość zapoznania się ze strukturą prawną aktywa, zrozumienia, w jaki sposób token wiąże się z własnością, oraz dostępu do bieżących informacji o wynikach projektu — niezależnie od tego, czy chodzi o wyniki finansowe, dane operacyjne czy niezależną weryfikację. Tokenizacja nie eliminuje potrzeby przeprowadzenia due diligence, ale może znacznie zwiększyć przejrzystość własności i raportowania.”

Ochrona prawna zależy również od struktury stojącej za tokenem. Turner twierdzi, że w wielu jurysdykcjach prawa inwestorów mogą być ograniczone, jeśli emitent stanie się niewypłacalny lub aktywo bazowe zostanie zajęte.

Wskazuje Szwajcarię, Niemcy i ZEA jako przykłady jurysdykcji, w których tokenizowane papiery wartościowe lub cyfrowe rejestry własności uzyskały uznanie prawne.

„Dlatego ramy prawne mają większe znaczenie niż sama technologia. W jurysdykcjach takich jak Szwajcaria, Niemcy i ZEA, gdzie tokenizowane papiery wartościowe i cyfrowe rejestry własności są uznawane przez prawo, tokeny mogą reprezentować prawo własności. W takich strukturach prawa inwestorów są określane przez obowiązujące ramy prawne i w mniejszym stopniu zależą od wypłacalności emitenta. Przed dokonaniem inwestycji należy zrozumieć, w jaki sposób ustanawiana jest własność, jakie prawa daje token oraz jak te prawa byłyby traktowane, gdyby emitent lub aktywo bazowe stały się przedmiotem postępowania prawnego.”

Co będzie potrzebne do zbudowania rynku o wartości 16 bilionów dolarów

Niektóre prognozy sugerują, że do 2030 roku rynek tokenizowanych aktywów może osiągnąć wartość 16 bilionów dolarów. Turner uważa, że taki scenariusz jest możliwy, ale twierdzi, że sama nagłówkowa wartość niewiele znaczy bez zrozumienia, które aktywa będą napędzać wzrost.

Jego zdaniem, jeśli rynek będzie rozwijał się głównie dzięki tradycyjnym instrumentom finansowym, które otrzymają jedynie tokenizowaną „warstwę”, wpływ będzie ograniczony. Taki model może usprawnić dystrybucję i handel, ale nie zmieni zasadniczo sposobu, w jaki aktywa są posiadane.

„Prawdziwa ekspansja nastąpi dzięki aktywom, w które wcześniej trudno było inwestować, ponieważ ich własność była trudna do zarejestrowania, przeniesienia lub zweryfikowania. W takich przypadkach prawnie uznany token stworzy nowe rynki, które wcześniej nie istniały.”

Turner postrzega zmiany prawne jako kluczowy czynnik. Dopóki systemy prawne nie zaczną traktować własności cyfrowej na równi z tradycyjną własnością, spodziewa się, że wiele tokenów nadal będzie funkcjonować jako cyfrowe opakowania istniejących struktur.

„Ostatecznie o wielkości rynku zdecyduje to, czy systemy prawne zaczną uznawać własność cyfrową za równoważną tradycyjnej własności. Dopóki to nie nastąpi, wiele tokenizowanych aktywów pozostanie cyfrowymi opakowaniami konwencjonalnych struktur umieszczonych w odizolowanych produktach finansowych i utrzymywanych przez tradycyjnych uczestników rynku. Branża musi unikać traktowania tokenizacji jako procesu pakowania. Trwały wzrost będzie wynikał z tworzenia prawnie egzekwowalnych struktur własności, a nie z prostego przenoszenia istniejących produktów finansowych na blockchain.”

Dla Turnera jest to kluczowa granica wyznaczająca kolejny etap tokenizacji: technologia już umożliwia emisję aktywów cyfrowych, ale ostateczna skala rynku będzie zależeć od tego, czy prawo nadąży za tym rozwojem.