Buffett’dan Sorosgacha: afsonaga aylangan besh investor

Muvaffaqiyat haqidagi hikoyalarni hamma yaxshi ko‘radi: ular haqida kitoblar yoziladi, filmlar suratga olinadi va qahramonlarning so‘zlari mashhur iqtiboslarga aylanadi. Pulni oqilona boshqarish va kapitalni ko‘paytirish qobiliyati ba’zan deyarli sehrdek tuyulishi mumkin. Ammo bu investorlarning har biri afsonaviy maqomga erishish uchun mutlaqo boshqacha yo‘ldan bordi.

Bitta yaxshi g‘oya yetarli bo‘lmaganda

The Economist yaqinda chinakam buyuk investorni minglab professional pul menejerlaridan ajratib turadigan jihatlarni tahlil qildi. Uning asosiy misollaridan biri 1992-yil sentyabridagi voqealar bo‘lib, o‘shanda Stanley Druckenmiller o‘sha paytdagi rahbari George Sorosga 5,5 milliard dollarlik Britaniya funtlarini sotib, Deutsche markalarini xarid qilishni taklif qilgan. Druckenmiller Angliya banki funtni Yevropa valyuta kurslari mexanizmi doirasida ushlab tura olmaydi, deb hisoblagan.

Taklif etilgan bitimning o‘ziyoq nihoyatda keskin edi: u Quantum Fund kapitalining qariyb 100 foizini bitta pozitsiyaga yo‘naltirishni anglatardi. Ammo Soros Druckenmillerni haddan tashqari ehtiyotkor deb hisoblab, leverage yordamida pozitsiyani fond kapitalining taxminan 200 foizigacha oshirishni taklif qildi. Oxir-oqibat, Britaniya funtni qo‘llab-quvvatlashdan voz kechishga majbur bo‘ldi, valyuta keskin qadrsizlandi va Quantum bu bitimdan qariyb 1 milliard dollar foyda ko‘rdi. Keyinchalik Soros “Angliya bankini sindirgan odam” nomi bilan mashhur bo‘ldi.

Bunday hikoyalarni faqat bozor tahlili bilan izohlab bo‘lmaydi. Investor imkoniyatni boshqalardan oldin payqashi, uning ortiga katta kapital qo‘yishga tayyor bo‘lishi, strategiya ishlamay qolgan davrlarni boshdan kechirishi va zarur bo‘lganda g‘oyadan tezda voz kecha olishi kerak. Ro‘yxatimizdagi besh investor haqidagi hikoyalar aynan shunday jihatlarni namoyon etadi.

Warren Buffett – bozorga qarshi 60 yil

Warren Buffett 11 yoshida ilk aksiyalarini sotib oldi va 1965-yilda Berkshire Hathaway ustidan nazoratni qo‘lga kiritdi. Keyingi olti o‘n yillik davomida u sobiq to‘qimachilik kompaniyasini investitsiya gigantiga aylantirdi. 1965-yildan 2025-yilgacha Berkshire aksiyalaridan birining bozor qiymati yiliga o‘rtacha 19,7 foizga oshdi. Bu davrdagi jami o‘sish qariyb 6,1 million foizni tashkil etdi. 2025-yil oxirida Buffett Berkshire bosh direktori lavozimidan ketdi, biroq direktorlar kengashi raisi bo‘lib qoldi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Uning eng mashhur investitsiyalaridan biri Coca-Cola hisoblanadi. 1998-yil oxiriga kelib, Berkshire ichimliklar ishlab chiqaruvchisidagi ulushini shakllantirish uchun qariyb 1,3 milliard dollar sarflagan, kompaniyaning bozor qiymati esa allaqachon 13,4 milliard dollarga yetgan edi. Buffett portfelida yillar davomida American Express, Apple, Bank of America va boshqa kompaniyalarning yirik ulushlari ham bo‘lgan. Forbes hozirda uning boyligini qariyb 144 milliard dollarga baholamoqda, garchi u hayoti davomida xayriya ishlariga 68 milliard dollardan ortiq mablag‘ ajratgan bo‘lsa ham.

George Soros – xatarni kasbiga aylantirgan investor

1992-yilga kelib, Soros 20 yildan ortiq vaqt davomida katta miqdordagi kapitalni boshqarib kelayotgan edi. U 1969-yilda Nyu-Yorkda mijozlar mablag‘larini boshqarishni boshladi va keyinchalik Quantum Fund’ni tashkil etdi. O‘ttiz yil davomida fond yiliga o‘rtacha qariyb 31 foiz daromad keltirdi. Soros valyutalar, aksiyalar, obligatsiyalar va global iqtisodiyotdagi o‘zgarishlarga katta tikishlar qildi, ko‘pincha leverage’dan foydalandi. Masalan, 2007-yilda u fondni boshqarishga yana faol qo‘shildi va moliyaviy inqiroz yaqinlashayotgan paytda qariyb 32 foiz daromad oldi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

2011-yilga kelib, Soros Fund Management boshqaruvidagi aktivlar qariyb 25,5 milliard dollarni tashkil etdi. Shundan so‘ng Soros tashqi investorlar mablag‘laridan 1 milliard dollardan kamini qaytardi va kompaniyani o‘z boyligini boshqarishga yo‘naltirilgan family office’ga aylantirdi. Forbes hozirda uning boyligini qariyb 7,5 milliard dollarga baholamoqda, biroq bu raqam u topgan barcha mablag‘larni aks ettirmaydi: 2018-yilga kelib, Soros Open Society Foundations’ga 18 milliard dollar o‘tkazgan edi. Ayrim davrlarda uning shaxsiy boyligi 20 milliard dollardan oshgan.

Stanley Druckenmiller – zararli yilsiz 30 yil

Druckenmiller keng jamoatchilik orasida Buffett yoki Soros kabi mashhur emas, biroq uning natijalari investitsiya sohasidagi eng noodatiy ko‘rsatkichlardan biri bo‘lib qolmoqda. U 1981-yildan 2010-yilgacha Duquesne Capital’ni boshqardi va birorta ham zararli kalendar yilini qayd etmagan holda yiliga o‘rtacha qariyb 30 foiz daromad keltirdi. Hatto o‘rtacha hedge fund qariyb 20 foiz zarar ko‘rgan 2008-yilda ham Duquesne taxminan 11 foiz foyda oldi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

2000-yilda Druckenmiller boshqa barcha lavozimlarini tark etib, butun e’tiborini Duquesne Capital’ga qaratdi. O‘n yil o‘tib, u fondni yopdi va investorlar mablag‘larini qaytardi; o‘sha paytga kelib fond qariyb 12 milliard dollarni boshqarayotgan edi. Shundan beri Druckenmiller Duquesne Family Office orqali o‘z kapitalini investitsiya qilishda davom etmoqda. Forbes uning boyligini qariyb 7,8 milliard dollarga baholamoqda.

Ray Dalio – ikki xonali kvartirada tug‘ilgan fond

Ray Dalio 1975-yilda Nyu-Yorkdagi ikki xonali kvartirasida Bridgewater Associates’ga asos soldi. Kompaniya o‘n yil o‘tib, World Bank unga boshqarish uchun 5 million dollar ishonib topshirganida, ilk yirik institutsional mijoziga ega bo‘ldi. Keyinchalik Bridgewater dunyodagi eng yirik hedge fund kompaniyasiga aylandi. Bugungi kunda u qariyb 92 milliard dollarni boshqaradi, Forbes esa Dalioning boyligini 15,4 milliard dollarga baholamoqda.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Uning faoliyati hali to‘liq boshlanmasidan deyarli yakuniga yetayozgan. AQSh iqtisodiyoti bo‘yicha noto‘g‘ri prognoz qilganidan so‘ng, Dalio o‘z pulini ham, mijozlar mablag‘larini ham yo‘qotdi va oilaviy xarajatlarni qoplash uchun otasidan 4 000 dollar qarz olishga majbur bo‘ldi. Keyinchalik Bridgewater o‘zining asosiy Pure Alpha strategiyasini ishga tushirdi; u 1991-yilda ishga tushirilganidan beri yiliga o‘rtacha qariyb 11,4 foiz daromad keltirdi. Faqat 2025-yilning o‘zida fond 33 foiz o‘sdi.

Ken Griffin – Harvard yotoqxonasidan Citadel imperiyasigacha

Ken Griffin Harvardda talaba bo‘lgan paytidayoq savdo qilishni boshladi. 1987-yilda u qarindoshlari va tanishlaridan jalb qilingan qariyb 265 000 dollarni boshqardi, hatto real vaqt rejimidagi bozor kotirovkalarini olish uchun yotoqxona tomiga sun’iy yo‘ldosh antennasini o‘rnatdi. Uning short pozitsiyalari Black Monday bozor qulashi paytida foyda keltirdi. 1990-yilda, 22 yoshida, Griffin atigi 4,6 million dollar kapital bilan keyinchalik Citadel’ga aylangan kompaniyani ishga tushirdi.

X dagi postni ko‘rish Yuklanmoqda...

Tvitt muallif tomonidan o‘chirildi.

Lekin biz hamma narsani saqlab oldik 🙂.

Bugungi kunda Citadel jamlangan sof foyda asosida o‘zini tarixdagi eng daromadli hedge fund menejeri deb ta’riflaydi. 2026-yil 1-avgust holatiga ko‘ra, uning investitsiya kapitali 77 milliard dollarga yetgan, Forbes esa Griffin boyligini qariyb 53 milliard dollarga baholamoqda. Bu yo‘l uzluksiz o‘sishdan iborat bo‘lmagan: 2008-yilgi moliyaviy inqiroz davrida Citadel’ning asosiy fondlari qariyb 50 foiz zarar ko‘rdi, biroq keyingi yili taxminan 62 foizga tiklandi.

Nega Elon Musk ro‘yxatda yo‘q

Boylik jihatidan Elon Musk ushbu ro‘yxatdagi barchadan ancha oldinda. Forbes hozirda uning boyligini qariyb 872 milliard dollarga baholamoqda, 2026-yil iyunida esa SpaceX IPO’sidan so‘ng bu ko‘rsatkich qisqa muddatga 1 trillion dollardan oshib, Muskni tarixdagi ilk trillionerga aylantirdi.

Biroq Musk boyligining asosiy qismini investitsiyalar orqali yaratmagan. U SpaceX’ga o‘zi asos solgan, o‘nlab yillar davomida Tesla bosh direktori sifatida faoliyat yuritgan va boyligining katta qismi o‘zi tashkil etgan yoki rivojlantirishga yordam bergan kompaniyalardagi ulushlardan iborat. Buffett, Soros, Druckenmiller, Dalio va Griffin o‘z faoliyatini asosan kapitalni boshqarish va investitsiyalarni tanlashga qaratgan bo‘lsa, Muskning hikoyasi, avvalo, kompaniyalar yaratadigan va ularda katta ulushlarni saqlab qoladigan tadbirkor haqidagi hikoyadir.

Bu besh afsonaviy investor orasida ham muvaffaqiyatning yagona formulasi yo‘q. Buffett kuchli kompaniyalarni o‘nlab yillar davomida ushlab turdi, Soros va Druckenmiller bozor o‘zgarishlariga katta tikishlar qildi, Dalio investitsiyalarni tizimga aylantirdi, Griffin esa texnologiya va ko‘lamga e’tibor qaratdi. Ularni birlashtiradigan narsa bitta strategiya emas, balki o‘z yondashuviga o‘nlab yillar davomida sodiq qolish va faktlar xato qilganini ko‘rsatganda undan voz kecha olish qobiliyatidir.