Polska szykuje dopłaty do składek ZUS dla artystów o niskich dochodach
Rząd przyjmuje projekt, który ma włączyć osoby wykonujące zawód artystyczny do systemu ubezpieczeń społecznych na zasadach lepiej dopasowanych do nieregularnych przychodów. Rozwiązanie obejmuje dopłaty do składek ZUS, dostęp do świadczeń chorobowych i macierzyńskich oraz wsparcie w przekwalifikowaniu dla części artystów kończących działalność.
Najważniejsze
- Rada Ministrów przyjęła ustawę przewidującą dopłaty do składek ZUS dla artystów z dochodami nieprzekraczającymi 125 proc. minimalnego wynagrodzenia (ok. 68 tys. zł rocznie).
- Nowy status artysty zawodowego będzie nadawany na pięć lat, z możliwością przedłużenia do ośmiu, a prawo do dopłaty będzie rocznie weryfikowane.
- Około 69 proc. artystów w Polsce osiąga przychody poniżej średniej krajowej, a projekt obejmie do 64 tys. osób, zwiększając ich dostęp do świadczeń społecznych i zdrowotnych.
Założenia projektu i kryteria wsparcia
Jak podał TVN24 Biznes, Rada Ministrów przyjmuje ustawę o zabezpieczeniu socjalnym osób wykonujących zawód artystyczny, która ma ograniczyć lukę w dostępie tej grupy do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych. Projekt przygotowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego koncentruje się przede wszystkim na artystach o najniższych i nieregularnych dochodach.Nowe przepisy wprowadzają status artysty zawodowego, przyznawany na wniosek osobom utrzymującym się z działalności artystycznej i posiadającym udokumentowany dorobek twórczy. Status ma być nadawany na pięć lat, z możliwością przedłużenia do ośmiu lat, a zadania w tym zakresie ma przejąć Centrum Edukacji i Pracy Artystycznej, które powstaje po przekształceniu obecnego Centrum Edukacji Artystycznej.
Kluczowym elementem projektu jest mechanizm dopłat do składek dla artystów, których średnie miesięczne przychody z ostatnich trzech lat nie przekraczają 125 proc. minimalnego wynagrodzenia, czyli około 68 tys. zł brutto rocznie. Państwo ma uzupełniać składki do poziomu minimalnego wynagrodzenia, a środki mają być ewidencjonowane na kontach w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i przekazywane automatycznie.
Prawo do dopłaty nie ma być bezterminowe. Wsparcie ma być ustalane na dany rok i regularnie weryfikowane, tak aby trafiało wyłącznie do osób spełniających warunki ustawowe.
Skala problemu i wpływ na rynek pracy twórczej
Resort kultury wskazuje, że środowisko artystyczne w Polsce liczy szacunkowo od 60 tys. do 64 tys. osób działających zawodowo w takich obszarach jak muzyka, teatr, film, literatura, taniec, sztuki wizualne czy twórczość audiowizualna i ludowa. Charakter tej pracy wiąże się z nieregularnością dochodów, co utrudnia regularne opłacanie składek.Według danych przytoczonych w projekcie około 69 proc. artystów osiąga przychody poniżej średniej krajowej, a 30 proc. poniżej minimalnego wynagrodzenia. Jedynie około 11 proc. pracuje na etacie, ponad połowa utrzymuje się z umów cywilnoprawnych, około 15 proc. wykonuje pracę bez żadnej umowy, a 10,4 proc. nie ma żadnej formy ubezpieczenia zdrowotnego ani społecznego.
Po objęciu systemem artyści uzyskują dostęp do publicznej ochrony zdrowia, świadczeń chorobowych oraz urlopów macierzyńskich. Projekt przewiduje też podstawę do uruchamiania programów rządowych lub resortowych wspierających przekwalifikowanie osób, które kończą działalność artystyczną wcześniej, a nowe przepisy mają wejść w życie po dziewięciu miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
W naszym wcześniejszym materiale o rosnącej liczbie cudzoziemców pracujących w Polsce opisywaliśmy, jak migranci coraz silniej wspierają gospodarkę i łagodzą niedobory kadrowe. Zwracaliśmy uwagę na rekordową liczbę ubezpieczonych cudzoziemców w ZUS oraz ich rosnący udział w rynku pracy, w tym znaczącą rolę pracowników z Ukrainy. Podkreślaliśmy też, że obecność migrantów pomaga stabilizować bazę osób objętych ubezpieczeniami w warunkach starzenia się społeczeństwa.