Narodowy Bank Polski ocenia, że sejmowe postępowanie dotyczące odpowiedzialności konstytucyjnej prezesa NBP nie powinno się toczyć z uwagi na zasadę niezależności banku centralnego. Stanowisko opublikowane we wtorek jest odpowiedzią na sprawozdanie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej dotyczące wniosku o postawienie Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu.
Najważniejsze
- Narodowy Bank Polski utrzymuje, że postępowanie przed Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej nie powinno być prowadzone przed wykonaniem wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 11 stycznia i 20 sierpnia 2024 r.
- NBP zwraca uwagę, że obecne procedury dotyczące odwołania prezesa banku są niezgodne zarówno z Konstytucją RP, jak i unijnymi standardami ochrony niezależności banku centralnego.
- NBP podkreśla, że polski ustawodawca nie wdrożył wymogów art. 14 ust. 2 protokołu nr 4 UE, a prowadzenie postępowania narusza konstytucyjne oraz unijne zasady niezależności banku centralnego.
Spór o podstawy prawne postępowania
Jak podał TVN24 Biznes, powołując się na Narodowy Bank Polski, w opublikowanym stanowisku, bank podtrzymuje, że postępowanie przed sejmową Komisją Odpowiedzialności Konstytucyjnej nie powinno być prowadzone co najmniej do czasu wykonania wyroków Trybunału Konstytucyjnego z 11 stycznia i 20 sierpnia 2024 r. Chodzi, według NBP, o uchwalenie nowych zasad wszczęcia postępowania wobec prezesa banku centralnego przed Trybunałem Stanu, zgodnych z wymogami Konstytucji RP.Bank wskazuje, że zastrzeżenia dotyczą między innymi ewentualnego zawieszenia prezesa NBP po uchwale Sejmu oraz większości parlamentarnej wymaganej do przyjęcia takiej decyzji. NBP zaznacza też, że niezależnie od terminu głosowania w Sejmie i jego wyniku, nie wpłynie to na sposób działania banku centralnego ani jego organów.
W oświadczeniu NBP stwierdza ponadto, że prezes banku, Rada Polityki Pieniężnej oraz zarząd NBP są przygotowane na każdy scenariusz. Bank ocenia również, że komisja sejmowa nie odniosła się merytorycznie do argumentów przedstawianych przez NBP od 2024 r. i że postępowanie dowodowe miało służyć potwierdzeniu wcześniej przyjętych założeń.
Znaczenie dla niezależności banku centralnego
NBP podnosi także argumenty wynikające z prawa Unii Europejskiej i przypomina, że Komisja Europejska oraz Europejski Bank Centralny od lat wskazują na potrzebę dostosowania przepisów ustawy o Trybunale Stanu dotyczących prezesa NBP do standardów unijnych. Według banku obecne regulacje mogą pozostawać niespójne z zasadami odwołania szefa krajowego banku centralnego określonymi w statucie Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego.Zgodnie z przywołanym przez NBP art. 14 ust. 2 protokołu nr 4, kadencja prezesa krajowego banku centralnego nie może być krótsza niż pięć lat, a odwołanie jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy nie spełnia on warunków koniecznych do wykonywania funkcji albo dopuścił się poważnego uchybienia. Bank zaznacza, że polski ustawodawca nie podjął dotąd prac mających dostosować ustawę o Trybunale Stanu do tych standardów, a samo prowadzenie postępowania wobec prezesa NBP narusza, w ocenie banku, konstytucyjną i unijną zasadę niezależności banku centralnego.
W wcześniejszym materiale analizowaliśmy wniosek o Trybunał Stanu wobec prezesa NBP Adama Glapińskiego i zapowiadane głosowanie w Sejmie.