Od 24 października 2026 r. zmieniają się zasady ubiegania się o część świadczeń z ZUS, co obejmuje połączenie kilku formularzy i ograniczenie liczby wymaganych dokumentów. Zmiany dotyczą m.in. zasiłków opiekuńczych i macierzyńskich, a nowe wzory mają być stopniowo udostępniane na stronie internetowej urzędu oraz na portalu eZUS.
Najważniejsze
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych od 24 października 2026 r. wprowadza jeden wniosek Z-15 zamiast formularzy Z-15a i Z-15b oraz rezygnuje z wybranych obowiązków dokumentacyjnych.
- Nowy wniosek ZAM łączy wcześniejsze druki ZAM, ZUR i ZAO dla zasiłku macierzyńskiego, a skrócony odpis aktu urodzenia nie będzie już wymagany przez ZUS przy wypłacie świadczeń dla rodziców.
- Część ubezpieczonych, w tym prowadzący działalność, nie musi już dołączać zaświadczenia Z-3b, a zaktualizowane formularze ZUS pojawią się online od 24 października oraz w eZUS w połowie listopada.
Nowe formularze i mniej dokumentów
Jak poinformował TVN24 Biznes, powołując się na Zakład Ubezpieczeń Społecznych, od 24 października 2026 r. formularze Z-15a i Z-15b zastępuje jeden wniosek Z-15. W nowym dokumencie znika obowiązek odpowiadania na pytania o to, czy drugi rodzic dziecka pracuje oraz czy wykonuje pracę w systemie zmianowym.Zamiast tego osoba ubiegająca się o świadczenie składa oświadczenie, że w okresie objętym wnioskiem nie ma innego domownika mogącego zapewnić opiekę. ZUS łączy też trzy dotychczasowe formularze, ZAM, ZUR i ZAO, w jeden wniosek ZAM dotyczący zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego oraz urlopu ojcowskiego.
Po zmianach wnioskodawca wypełnia część formularza odpowiadającą konkretnemu okresowi urlopu. Zmienia się również sposób dokumentowania urodzenia dziecka, jeśli zasiłek macierzyński wypłaca ZUS, rodzic nie musi już dołączać skróconego odpisu aktu urodzenia, ponieważ urząd pobiera ten dokument na podstawie danych dziecka i rodzica składającego wniosek.
Jeśli zasiłek macierzyński wypłaca płatnik składek, skrócony odpis aktu urodzenia nadal trzeba dołączyć do wniosku. ZUS podaje też, że część ubezpieczonych nie będzie już składać zaświadczenia płatnika składek Z-3b, w tym osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, osoby współpracujące, duchowni samodzielnie opłacający składki oraz marynarze.
Wpływ zmian na obsługę świadczeń
Dotychczas zaświadczenie Z-3b było potrzebne do ustalenia prawa do zasiłku. Po wejściu nowych zasad ZUS rozpatruje sprawę na podstawie samego wniosku o zasiłek oraz pozostałych wymaganych dokumentów, co ma uprościć procedurę dla części ubezpieczonych.Modyfikowane są również formularze ZNp-7, Z-10, ZAS-53, Z-3 i Z-3a, aby dostosować ich wzory do nowych zasad ustalania prawa do zasiłków. Nowe i zaktualizowane formularze ZUS udostępnia na swojej stronie internetowej 24 października, natomiast na portalu eZUS mają pojawić się w połowie listopada.
Do czasu aktualizacji formularzy w eZUS wnioskodawcy mogą korzystać zarówno z dotychczasowych wzorów dostępnych na portalu, jak i z nowych formularzy opublikowanych na stronie zus.pl. Oznacza to okres przejściowy, w którym równolegle funkcjonują dwa kanały składania dokumentów.
W naszym wcześniejszym artykule o programach prewencji i rehabilitacji ZUS opisywaliśmy, jakie formy wsparcia oferuje instytucja ubezpieczonym i płatnikom składek — m.in. turnusy rehabilitacyjne finansowane w całości oraz dofinansowania działań z obszaru BHP i prewencji wypadkowej. Wyjaśnialiśmy też, jakie są dostępne kanały składania wniosków i w jakich sprawach można załatwić formalności online, co ułatwia kontakt z ZUS zarówno pracownikom, jak i pracodawcom.