Polska zabiega o wyższe finansowanie UE dla rozwoju wsi po 2027 roku
Polska wskazuje, że skala potrzeb rozwojowych obszarów wiejskich i rolnictwa wymaga w latach 2028-2034 wsparcia z UE na poziomie wyższym niż obecne środki WPR, polityki spójności i RRF. Rząd argumentuje, że nowa perspektywa finansowa powinna szerzej objąć infrastrukturę, bezpieczeństwo i usługi publiczne, aby ograniczyć dystans między wsią a miastami.
Najważniejsze
- Polska postuluje zwiększenie budżetu UE na rozwój wsi w latach 2028-2034 do poziomu 42 mld euro plus współfinansowanie krajowe, zamiast 24,6 lub 32,8 mld euro.
- Ministerstwo Rolnictwa wskazuje dziewięć kluczowych wyzwań dla obszarów wiejskich, m.in. infrastrukturę, odporność na kryzysy i lokalne łańcuchy dostaw, uzasadniając konieczność szerszego finansowania.
- Podczas polskiej prezydencji w Radzie UE wprowadzono instrument rural target, zobowiązując Polskę do przeznaczenia dodatkowo minimum 8,986 mld euro na rozwój wsi.
Postulaty wobec budżetu 2028-2034
Jak podało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, podczas spotkania poświęconego wsparciu rozwoju obszarów wiejskich ze środków UE w okresie 2028-2034 przedstawiono stanowisko Zespołu, które identyfikuje dziewięć kluczowych wyzwań dla wsi. Obejmują one między innymi rozwój infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, drogowej i energetycznej, wzrost dochodów mieszkańców, poprawę dostępu do usług publicznych oraz tworzenie nowych miejsc pracy.W dokumencie wskazano także na znaczenie bezpieczeństwa żywnościowego, odporności na kryzysy klimatyczne, geopolityczne i ekonomiczne oraz rozwoju lokalnych łańcuchów dostaw. Zespół zwraca również uwagę na potrzeby związane z retencją wody, ochroną środowiska, ograniczaniem wykluczenia społecznego, wsparciem młodych mieszkańców wsi oraz dostosowaniem infrastruktury i usług do zmian demograficznych.
Uczestnicy spotkania podkreślają, że Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034 powinien zapewniać odpowiednią skalę finansowania dla obszarów wiejskich i rolnictwa. Zespół opowiada się też za utrzymaniem silnej roli MRiRW w programowaniu wsparcia po 2027 roku, wskazując, że nowy model finansowania może zwiększać konkurencję o środki między obszarami wiejskimi i miejskimi.
Wiceminister Adam Nowak ocenia, że rozwój obszarów wiejskich nie może opierać się wyłącznie na środkach Wspólnej Polityki Rolnej. Według niego budżet na instrumenty WPR i rozwój obszarów wiejskich z PPKR 2028-2034 powinien wynosić 42 mld euro plus współfinansowanie krajowe, a nie 24,6 mld euro czy 32,8 mld euro, jak przedstawiają niektóre szacunki.
Znaczenie dla inwestycji i bezpieczeństwa wsi
Minister Stefan Krajewski podkreśla, że nowa perspektywa finansowa powinna opierać się na rozwiązaniach, które sprawdziły się w poprzednich latach, przy jednoczesnym korygowaniu mniej efektywnych mechanizmów. W jego ocenie istotna pozostaje współpraca z samorządami i lokalnymi społecznościami, ponieważ lokalne strategie rozwoju przynoszą efekty w postaci nowych miejsc pracy, większego zaangażowania mieszkańców i silniejszej integracji społecznej.Resort wskazuje także na pozytywne doświadczenia samorządów województw, Lokalnych Grup Działania, ARiMR, KOWR oraz jednostek doradztwa rolniczego przy realizacji programów wspierających rozwój wsi. To zaplecze instytucjonalne ma być jednym z argumentów za utrzymaniem szerokiego strumienia finansowania także po 2027 roku.
W dyskusji dużo miejsca zajmują kwestie bezpieczeństwa żywnościowego, energetycznego i militarnego oraz potrzeba prowadzenia inwestycji tak, aby mogły służyć mieszkańcom także w sytuacjach kryzysowych. Adam Nowak zaznacza również, że obecne prace nad nową perspektywą finansową będą wpływać na rozwój wsi w kolejnych latach, a jednym z efektów działań prowadzonych podczas polskiej prezydencji w Radzie UE nad mechanizmem rural proofing jest instrument rural target, zgodnie z którym Polska powinna przeznaczyć dodatkowo co najmniej 8,986 mld euro na rozwój obszarów wiejskich.
W naszej wcześniejszej publikacji o unijnej pożyczce z programu SAFE dla Polski opisywaliśmy przygotowania do podpisania umowy na 43,7 mld euro, mimo prezydenckiego weta wobec ustawy wdrażającej ten mechanizm. Zwracaliśmy uwagę na polityczny spór wokół alternatywnej koncepcji finansowania obronności z zysków NBP oraz na to, że SAFE pozostaje kluczowym, pewnym źródłem środków dla wojska.