Polska krytykuje projekt prezydenckiej ustawy o sądach na forum Komisji Weneckiej
Spór o kierunek zmian w polskim sądownictwie ponownie trafia na forum międzynarodowe po przedstawieniu przez prezydenta projektu ustawy dotyczącej prawa do sądu i rozpoznania spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. Ministerstwo Sprawiedliwości ocenia, że proponowane przepisy pogłębiają kryzys praworządności i mogą naruszać zobowiązania Polski wobec Unii Europejskiej oraz Rady Europy.
Najważniejsze
- Wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur skrytykował podczas Komisji Weneckiej prezydencki projekt ustawy, uznając go za sprzeczny z prawem unijnym i Konwencją o ochronie praw człowieka.
- Projekt ustawy przewiduje do pięciu lat więzienia dla sędziów stosujących orzecznictwo TSUE i ETPC oraz automatyczne usunięcie sędziów bez postępowania dyscyplinarnego.
- Komisja Wenecka i Dyrekcja Generalna Rady Europy rekomendują polskim władzom wycofanie projektu, ostrzegając przed pogłębieniem kryzysu praworządności i pogorszeniem relacji z Europą.
Stanowisko resortu i ocena projektu
Jak podał Gov.pl, wiceminister sprawiedliwości Dariusz Mazur przedstawia podczas sesji plenarnej Komisji Weneckiej krytyczne stanowisko resortu wobec prezydenckiego projektu ustawy, wskazując, że przepisy godzą w zasadę prymatu prawa unijnego oraz zobowiązania wynikające z Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.Mazur podkreśla, że projekt stawia sędziów w sytuacji bez wyjścia i grozi im karą do pięciu lat pozbawienia wolności za stosowanie orzecznictwa TSUE i ETPC. Według Ministerstwa Sprawiedliwości propozycja Prezydenta Karola Nawrockiego, zgłoszona do Sejmu 19 lutego 2026 r., stanowi jeszcze bardziej radykalną wersję "ustawy kagańcowej" z 2019 roku.
Resort przypomina, że tamte przepisy wprowadzały sankcje dyscyplinarne wobec sędziów kwestionujących status nieprawidłowo powołanych sędziów, Krajowej Rady Sądownictwa lub Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego. W ocenie ministerstwa nowy projekt idzie dalej, ponieważ przewiduje automatyczne usunięcie prawidłowo powołanych sędziów z zawodu, bez orzeczenia sądu dyscyplinarnego, jeśli odmówią orzekania w składach z udziałem nieprawidłowo powołanych sędziów.
Skutki dla praworządności i relacji z Europą
Podczas sesji plenarnej Komisji Weneckiej omawiany jest projekt wspólnej opinii Komisji oraz Dyrekcji Generalnej do spraw Praw Człowieka i Rządów Prawa Rady Europy dotyczący inicjatywy prezydenckiej. Rząd RP, jak zaznacza Mazur, w pełni podziela kluczowe wnioski i ogólną konkluzję tego dokumentu, w tym rekomendację, aby polskie władze nie kontynuowały prac legislacyjnych nad projektem.Wiceminister ocenia, że proponowana ustawa prowadzi do drastycznego pogłębienia kryzysu rządów prawa w Polsce, ponieważ ma zalegalizować wadliwe powołania sędziowskie i zablokować ich skuteczną kontrolę. Dodaje, że mechanizmy automatycznego uznawania postaw sędziów za zrzeczenie się urzędu bez gwarancji procesowych oraz likwidacja testów niezależności naruszają zasadę nieusuwalności sędziów i niezawisłości sędziowskiej.
Komisja Wenecka formułuje jednoznaczny wniosek, że polskie władze nie powinny przyjmować prezydenckiego projektu w żadnej części. W ocenie Komisji projekt ma stworzyć ochronę dla wadliwych powołań sędziowskich przez zneutralizowanie w polskim porządku prawnym skutków wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co może ponownie obciążyć relacje Polski z instytucjami europejskimi.
W naszej wcześniejszej publikacji o negatywnej opinii Komisji Weneckiej na temat prezydenckiego projektu ustawy Karola Nawrockiego opisywaliśmy, że proponowane rozwiązania budzą poważne zastrzeżenia w zakresie niezależności sądów i standardów praw człowieka. Zwracaliśmy uwagę, że w ocenie komisji przepisy mogą działać bardziej restrykcyjnie niż tzw. ustawa kagańcowa z 2019 roku, a rekomendacja była jednoznaczna: nie kontynuować prac legislacyjnych nad projektem.
Najnowsze wiadomości Sveriges Riksbank
bonus depozytowy dla wszystkich klientów
- Forex
- Crypto