Lex deweloper wygasa, rynek mieszkaniowy traci uproszczoną ścieżkę inwestycyjną
Z początkiem września kończy się obowiązywanie specustawy mieszkaniowej, która od 2018 roku umożliwia realizację części inwestycji poza miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. Według branży w ciągu ośmiu lat rozwiązanie wsparło powstanie nawet 100 tys. mieszkań, a rozpoczęte wcześniej postępowania nadal mogą być prowadzone.
Najważniejsze
- Przepisy lex deweloper wygasły 27 sierpnia 2024 r., zamykając uproszczoną ścieżkę inwestycyjną dla deweloperów na terenach nieprzeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową.
- Według Polskiego Związku Firm Deweloperskich specustawa umożliwiła budowę do 100 tys. mieszkań, co odpowiada prawie rocznej aktywności branży sięgającej 120-130 tys. rozpoczętych lokali.
- Postępowania rozpoczęte przed 1 września 2026 r. mogą być kontynuowane, a rynek wchodzi w fazę korzystania z nowych narzędzi planistycznych takich jak Zintegrowane Plany Inwestycyjne.
Wygaśnięcie ustawy i skala wykorzystania
Jak podaje TVN24 Biznes, we wtorek przestają obowiązywać przepisy tzw. lex deweloper, które po spełnieniu określonych warunków i uzyskaniu zgody rady gminy pozwalały budować mieszkania oraz inwestycje towarzyszące na terenach nieprzeznaczonych do tego w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.Specustawa weszła w życie w sierpniu 2018 roku. W ocenie Polskiego Związku Firm Deweloperskich pozwoliła zagospodarować wiele terenów poprzemysłowych, biurowych i wcześniej niewykorzystywanych zgodnie z potrzebami rozwijających się miast. Związek podkreśla też, że samorząd mógł oceniać każdy projekt osobno, a mieszkańcy mieli możliwość zgłaszania uwag do planowanych inwestycji.
Bartosz Guss, dyrektor generalny PZFD, wskazuje, że dobrze zaplanowana inwestycja powinna być oceniana nie tylko przez liczbę nowych lokali, lecz także przez wpływ na całą dzielnicę. Według informacji związku liczba mieszkań zbudowanych na podstawie specustawy może sięgnąć 100 tys., a Patryk Kozierkiewicz z PZFD ocenia, że to skala zbliżona do niemal rocznej aktywności deweloperów rozpoczynających budowę około 120-130 tys. lokali rocznie.
Znaczenie dla samorządów i nowych procedur
Wygaśnięcie lex deweloper nie oznacza automatycznego zatrzymania wszystkich spraw prowadzonych w tym trybie. PZFD zaznacza, że przepisy przejściowe pozwalają kontynuować postępowania wszczęte przed 1 września 2026 r., a uchwała o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej może zostać podjęta także po 31 sierpnia, jeśli procedura rozpoczęła się wcześniej.Dla rynku oznacza to zamknięcie uproszczonej ścieżki uruchamiania części projektów mieszkaniowych, przy jednoczesnym przejściu do nowych narzędzi planistycznych. Przedstawiciele PZFD wskazują na Zintegrowane Plany Inwestycyjne jako rozwiązanie wprowadzone w reformie planowania przestrzennego, które również opiera się na współpracy inwestora z samorządem. Z perspektywy branży i mieszkańców kluczowe pozostaje utrzymanie dialogu między gminą, inwestorem i lokalną społecznością przy planowaniu zabudowy.
W naszej wcześniejszej publikacji o kwartalnych danych GUS dotyczących ceny 1 mkw. powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania wskazywaliśmy, że w 2026 roku wskaźnik utrzymuje się na podwyższonych poziomach (8155 zł w I kw. i 7950 zł w II kw.). Zwracaliśmy też uwagę, że w ujęciu wieloletnim dane potwierdzają trwałą presję wzrostową w kosztach budowy, co stanowi ważne tło dla oceny skali nowych inwestycji mieszkaniowych i zmian w procedurach planistycznych.