NBP kwestionuje podstawy postępowania wobec prezesa banku centralnego
Narodowy Bank Polski przedstawia zastrzeżenia wobec sprawozdania sejmowej Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej dotyczącego postępowania wobec prezesa NBP Adama Glapińskiego. Bank argumentuje, że sprawa dotyczy konstytucyjnej niezależności banku centralnego oraz zgodności krajowych przepisów z prawem Unii Europejskiej.
Najważniejsze
- NBP 23 października 2026 r. zakwestionował prawomocność sprawozdania Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej jako podstawy działań wobec prezesa banku centralnego.
- NBP podkreślił, że dla pociągnięcia prezesa do odpowiedzialności konstytucyjnej wymagana jest zmiana ustawy zgodnie z Konstytucją RP i prawem UE.
- NBP ostrzegł, iż sposób postępowania komisji narusza standardy proceduralne, co może negatywnie wpłynąć na postrzeganie instytucjonalnej stabilności banku centralnego.
Stanowisko NBP wobec sprawozdania komisji
Jak podaje Narodowy Bank Polski, opublikowane sprawozdanie Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej nie powinno stanowić podstawy do dalszych działań wobec prezesa banku centralnego. W komunikacie z 23 października 2026 r. NBP stwierdza, że sama komisja nie powinna prowadzić takiego postępowania, ponieważ miałoby to pozostawać w sprzeczności z konstytucyjną zasadą niezależności banku centralnego i jego organów.NBP wskazuje, że ewentualne pociągnięcie prezesa banku centralnego do odpowiedzialności konstytucyjnej nie może opierać się na zwykłej większości głosów w Sejmie. Według banku konieczna byłaby wcześniejsza zmiana ustawy o Trybunale Stanu, tak aby jej przepisy były zgodne z Konstytucją RP oraz prawem Unii Europejskiej, a przewidziana w tej ustawie instytucja zawieszenia w czynnościach nie dotyczy prezesa NBP.
W swoim stanowisku bank powołuje się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, w tym wyroki z 22 września 2006 r., 11 stycznia 2024 r. oraz 20 sierpnia 2024 r. NBP odwołuje się także do raportów konwergencji Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego, które, jak podkreśla, wskazują na ustrojowe nieprawidłowości w rozwiązaniach dotyczących odpowiedzialności konstytucyjnej.
Spór o tryb postępowania i konsekwencje dla instytucji
NBP ocenia, że komisja, jako organ polityczny Sejmu, nie odniosła się merytorycznie do argumentów przedstawianych publicznie przez bank już w 2024 r. Według komunikatu postępowanie dowodowe miało służyć potwierdzeniu wcześniej przyjętych tez, a nie pełnej ocenie materiału, przy czym bank wskazuje również na brak przekazania materiałów źródłowych oraz brak efektywnego przesłuchania kluczowych świadków z kierownictwa instytucji.Bank twierdzi ponadto, że sprawozdanie opiera się na jednostronnej i selektywnej interpretacji materiału dowodowego, w tym na wybiórczo dobranych zeznaniach. W ocenie NBP taki sposób prowadzenia sprawy podważa podstawowe standardy sprawiedliwości proceduralnej i nie może skutecznie prowadzić do wszczęcia postępowania przed Trybunałem Stanu.
Komunikat wpisuje się w szerszy spór o zakres ochrony niezależności banku centralnego w Polsce oraz relacje między instytucjami państwa. Dla sektora finansowego i otoczenia regulacyjnego sprawa ma znaczenie ze względu na wpływ na postrzeganie stabilności instytucjonalnej oraz przewidywalności ram prawnych dla działania banku centralnego.
W naszej wcześniejszej publikacji opisywaliśmy narastającą presję polityczną po przyjęciu sprawozdania sejmowej Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej w sprawie wniosku o postawienie prezesa NBP Adama Glapińskiego przed Trybunałem Stanu. Wskazywaliśmy, że do skierowania sprawy na dalszy etap wystarczy sejmowa większość 231 głosów, a kluczowe znaczenie ma mobilizacja koalicji rządzącej. Zwracaliśmy też uwagę na możliwe konsekwencje instytucjonalne dla NBP i ciągłości prac Rady Polityki Pieniężnej.