Polska raportuje wyższe dochody budżetu po marcu, deficyt sięga 69,5 mld zł
Według opublikowanego przez Ministerstwo Finansów szacunkowego wykonania budżetu państwa za styczeń-marzec 2026 r., dochody wynoszą 125,2 mld zł, wydatki 194,7 mld zł, a deficyt 69,5 mld zł. Oznacza to realizację odpowiednio 19,3% planu dochodów, 21,2% planu wydatków i 25,6% rocznego limitu deficytu. W ujęciu rocznym wpływy budżetowe są wyższe o około 6,8 mld zł, podczas gdy poziom wydatków pozostaje zbliżony do analogicznego okresu 2025 r.
Najważniejsze
- Dochody podatkowe budżetu Polski po marcu wyniosły 112,4 mld zł, rosnąc o 6,7 mld zł rok do roku, z CIT wyższym o 15,0%.
- Wydatki budżetu państwa za styczeń-marzec 2026 utrzymały się na poziomie 194,7 mld zł, a deficyt osiągnął 69,5 mld zł.
- Wyższe transfery z PIT do samorządów ograniczyły dochody państwa, zwiększając finansowanie lokalne i wymagając szerszej oceny finansów publicznych.
Dochody podatkowe rosną dzięki CIT i akcyzie
Ministerstwo Finansów podaje, że dochody podatkowe budżetu państwa wynoszą po marcu 112,4 mld zł, co oznacza wzrost o około 6,7 mld zł rok do roku. Największą pozycją pozostaje VAT, z wpływami na poziomie 86,0 mld zł, wyższymi o 2,0% niż rok wcześniej. Dochody z akcyzy rosną do 22,0 mld zł, a wpływy z CIT zwiększają się do 29,1 mld zł, czyli o 15,0% rok do roku.
Resort wskazuje jednocześnie, że dochody z PIT są ujemne i wynoszą minus 31,1 mld zł, co wynika z wyższych udziałów przekazanych jednostkom samorządu terytorialnego. Rok 2026 jest drugim rokiem funkcjonowania reformy dochodów JST, dlatego porównanie PIT i CIT do 2025 r. wymaga uwzględnienia zmian w podziale wpływów. Całkowite wpływy z PIT, liczone łącznie dla budżetu państwa i samorządów, wynoszą 43,4 mld zł i są wyższe o 13,7% rok do roku.
Na dochody z VAT pozytywnie wpływa realizacja inwestycji publicznych, w tym militarnych, z końca 2025 r., których wpłaty są widoczne w styczniu. Negatywnie oddziałuje natomiast spadek produkcji przemysłowej i budowlano-montażowej w pierwszych dwóch miesiącach roku, związany między innymi z mroźną pogodą. W przypadku CIT ministerstwo zaznacza, że od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje wyższa stawka dla banków komercyjnych, co wspiera wzrost wpływów podatkowych.
Wydatki utrzymują się na poziomie ubiegłego roku
Wykonanie wydatków budżetu państwa w okresie styczeń-marzec 2026 r. wynosi 194,7 mld zł, czyli 21,2% planu, i pozostaje na poziomie zbliżonym do tego samego okresu 2025 r. Największe kwotowo pozycje obejmują Zakład Ubezpieczeń Społecznych, obronę narodową, subwencje ogólne dla samorządów, obsługę długu Skarbu Państwa oraz zdrowie. Wysokie pozostają także wydatki na sprawy wewnętrzne, środki własne UE oraz szkolnictwo wyższe i naukę.
W relacji rocznej mocniej rosną wydatki na ZUS, obsługę długu, obronę narodową, zdrowie i szkolnictwo wyższe. Ministerstwo wiąże to między innymi z waloryzacją świadczeń z FUS, zakupami sprzętu wojskowego, wyższą dotacją dla NFZ oraz zwiększonym wsparciem dla uczelni i badań. Więcej środków trafia też do służb podległych resortowi spraw wewnętrznych, w tym na policję, straż graniczną i świadczenia dla funkcjonariuszy.
Jednocześnie wyraźnie niższe niż rok wcześniej są wydatki w części gospodarka. Resort wyjaśnia, że w marcu 2025 r. przekazano około 19 mld zł na spłatę zobowiązań z tytułu obligacji Polskiego Funduszu Rozwoju wyemitowanych na finansowanie programu Tarcz Finansowych. Brak analogicznej operacji w 2026 r. obniża porównawczą dynamikę tej części budżetu.
Znaczenie dla finansów publicznych i samorządów
Marcowe dane pokazują, że wzrost dochodów budżetu jest wspierany głównie przez CIT, akcyzę i stabilny VAT, podczas gdy reforma dochodów samorządów nadal zmienia obraz wpływów z PIT i CIT po stronie budżetu centralnego. Wyższe transfery do JST ograniczają dochody państwa z PIT, ale jednocześnie zwiększają finansowanie lokalne. To oznacza, że ocena wykonania budżetu wymaga patrzenia nie tylko na budżet centralny, lecz także na cały sektor finansów publicznych.
Dla rynku istotne pozostaje również utrzymanie wysokich wydatków na obronność, zdrowie i obsługę długu, ponieważ obszary te w dalszym ciągu silnie wpływają na strukturę wydatków państwa. Dane za pierwszy kwartał sugerują, że presja wydatkowa pozostaje znacząca mimo wzrostu dochodów. Przy deficycie na poziomie 69,5 mld zł po marcu kolejne miesiące będą ważne dla oceny tempa realizacji całorocznego planu budżetowego.
Wcześniej informowaliśmy o projekcie nowelizacji ustawy o podatku akcyzowym, który rozszerza opodatkowanie na e-papierosy wykorzystujące indukcję elektromagnetyczną. Opisywaliśmy, że propozycja wprowadza stawkę 40 zł za sztukę zależną od konstrukcji urządzenia oraz harmonogram wejścia w życie, co ma ujednolicić zasady na rynku wyrobów nikotynowych i może przełożyć się na wpływy z akcyzy.